Teheccüd Namazı: Kur’ân-ı Kerîm ve Hadîs-i Şerîflerdeki Yeri ve Fazîleti

Teheccüd Namazı: Kur’ân-ı Kerîm ve Hadîs-i Şerîflerdeki Yeri ve Fazîleti

Teheccüd namazı, yatsı namazından sonra bir miktar uyuyup uyanarak kılınan nafile namazdır. Gece ibadetinin en kıymetlilerinden biri olan bu namaz, Kur’ân-ı Kerîm’de doğrudan emredilmiş ve mü’minlerin en güzel vasıfları arasında sayılmıştır. Peygamber Efendimiz (s.a.v.)’in hayatında da önemli bir yer tutmuş, ümmetine en çok tavsiye ettiği nafile ibadetlerden biri olmuştur.

Kur’ân-ı Kerîm’de Teheccüd ve Gece Namazı

Kur’ân-ı Kerîm’de teheccüd namazı, özellikle Peygamber Efendimiz (s.a.v.)’e hitaben emredilirken, geceyi ibadetle geçiren mü’minler övülmüştür. En meşhur âyetlerden bazıları şunlardır:

• İsrâ Sûresi 79. âyet:
  “Gecenin bir kısmında uyanıp sana mahsus bir ibadet olmak üzere teheccüd namazı kıl. Umulur ki Rabbin seni Makâm-ı Mahmûd’a eriştirir.”
  Bu âyet, teheccüd kelimesinin geçtiği tek yerdir ve Peygamber Efendimiz’e özel bir nâfile olarak emredilmiştir. Makâm-ı Mahmûd (övülmüş makam), şefaat makamı olarak yorumlanır ve teheccüdün bu makama vesile olacağı müjdelenir.
• Müzzemmil Sûresi 1-4 ve 20. âyetler:
  “Ey örtüsüne bürünen! Gece kalk (namaz kıl), az bir kısmı hariç. Yarısına yakın veya biraz daha az. Veya üzerine biraz daha ekle ve Kur’ân’ı tertîl üzere oku… Şüphesiz Rabbin, senin gecenin üçte ikisinden daha azında, yarısında ve üçte birinde kalktığını biliyor… Artık Kur’ân’dan kolayınıza geleni okuyun. Namazı dosdoğru kılın, zekâtı verin…”
  Bu sûrenin ilk âyetleri gece namazını emrederken, son âyeti kolaylık getirerek nafile hükmüne çevirmiştir.
• Secde Sûresi 16-17. âyetler:
  “Onların yanları yataklarından uzaklaşır (teheccüd için kalkarlar). Korkarak ve umarak Rablerine dua ederler ve kendilerine verdiğimiz rızıktan infak ederler. Yaptıklarına karşılık olarak onlar için göz aydınlığı nice nimetler saklanmıştır ki, hiçbir göz görmemiş, hiçbir kulak duymamış ve hiçbir insan kalbine gelmemiştir.”
• Zümer Sûresi 9. âyet:
  “Gece saatlerinde secde ederek ve kıyamda durarak ibadet eden, âhiretten sakınan ve Rabbinin rahmetini uman kimse (hiç mi hiç olmaz)…”

Bunların yanı sıra Âl-i İmrân 17, Enbiyâ 20, Furkân 64, Zâriyât 15-18 gibi âyetlerde de gece ibadetiyle Allah’a yönelen kullar övülür.

Hadîs-i Şerîflerde Teheccüd Namazının Fazîleti

Peygamber Efendimiz (s.a.v.), teheccüd namazını bizzat devamlı kılmış ve ümmetine şiddetle tavsiye etmiştir. Sahih hadislerden bazıları:

• “Farz namazlardan sonra en faziletli namaz, gece namazıdır.”
  (Müslim, Sıyâm, 202-203)
• “Gece namazını kılın; çünkü o, sizden önceki sâlih kulların âdeti idi. Gece namazı Allah’a yaklaştırır, günahları örter ve kötülüklerden alıkoyar.”
  (Tirmizî, Daavât, 101)
• “Her kim geceleyin uyanır, ailesini de uyandırır ve iki rek’at namaz kılarsa, Allah’ı çok zikreden erkekler ve kadınlardan yazılır.”
  (Ebû Dâvûd, Vitr, 13)
• Hz. Âişe (r.a.) anlatıyor: “Resûlullah (s.a.v.) geceleyin on bir rek’at namaz kılardı. Secdede başını kaldırıncaya kadar sizden birinizin elli âyet okuyabileceği kadar uzun dururdu…”
  (Buhârî, Teheccüd, 3)
• “Geceleyin şeytan, uyuyan kimsenin ensesine üç düğüm atar… Kişi uyanıp Allah’ı zikrederse bir düğüm çözülür, abdest alırsa ikinci düğüm çözülür, namaz kılarsa bütün düğümler çözülür ve ferah bir şekilde sabaha erer. Aksi takdirde tembel ve uyuşuk olarak kalkar.”
  (Buhârî, Teheccüd, 12; Müslim, Müsâfirîn, 207)

Peygamber Efendimiz (s.a.v.), ayakları şişinceye kadar teheccüd kılmış, Hz. Âişe validemizin “Geçmiş ve gelecek günahların affedildiği halde neden böyle yapıyorsun?” sorusuna “Şükreden bir kul olmayayım mı?” buyurmuştur (Buhârî, Tefsîr, 48/2).

Sonuç

Teheccüd namazı, kalbi Allah’a bağlayan, günahları silen, makam yükselten ve kulun Rabbine en samimi yakarışını sunduğu bir ibadettir. Gündüzün telaşı arasında yapılamayan derin tefekkür ve dua, gecenin sükûnetinde gerçekleşir. Hz. Peygamber’in (s.a.v.) “Ümmetime zor gelmese gece namazını farz kılardım” anlamındaki ifadeleri, bu namazın ne kadar kıymetli olduğunu gösterir.

Her Müslüman, gücü yettiğince teheccüde devam etmeli; az da olsa düzenli kılmalıdır. Gece kalkmak zor gelse de bir kez kalkıldığında insana verdiği huzur ve ferahlık, ertesi günün bütün yorgunluğunu unutturur. Rabbimiz bizleri teheccüd ehli salih kullarından eylesin. Âmîn.