Kur’ân-ı Kerîm’de Takva: Takvanın Önemi ve Müttakilerin Özellikleri

Takva, İslam’da Allah’a karşı sorumluluk bilinci taşımak, O’nun emirlerine uymak, yasaklarından sakınmak ve hayatı Allah’ın rızasına uygun şekilde yaşamaya gayret etmektir. Kur’ân-ı Kerîm’de takva; imanın, kulluğun, ahlâkın, kurtuluşun ve Allah katındaki üstünlüğün temel ölçülerinden biri olarak anlatılır.

Kur’ân-ı Kerîm, müminleri takvalı olmaya çağırır; takva sahiplerinin özelliklerini, elde edecekleri mükâfatları ve Allah katındaki değerlerini açıklar.

1. Bakara Suresi 2. Ayet: Kur’an’ın Müttakiler İçin Rehber Olması

Arapça:

الٓمّٓ ۚ ذٰلِكَ الْكِتَابُ لَا رَيْبَۛ ف۪يهِۛ هُدًى لِلْمُتَّق۪ينَۙ

Meali:

Elif Lâm Mîm. Bu, kendisinde şüphe olmayan kitaptır. Allah’a karşı gelmekten sakınanlar için yol göstericidir.

2. Bakara Suresi 3-5. Ayetler: Müttakilerin Özellikleri

Arapça:

الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَيُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ ۙ

وَالَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَمَا أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ وَبِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ ۜ

أُولَٰئِكَ عَلَىٰ هُدًى مِنْ رَبِّهِمْ وَأُولَٰئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

Meali:

3. Onlar gayba inanırlar, namazı dosdoğru kılarlar, kendilerine verdiğimiz rızıktan Allah yolunda harcarlar.

4. Onlar sana indirilene de senden önce indirilenlere de inanırlar. Ahirete de kesin olarak inanırlar.

5. İşte onlar Rablerinden gelen bir doğru yol üzeredirler ve kurtuluşa erenler de işte onlardır.

3. Bakara Suresi 21. Ayet: Takva Sahibi Olmaya Çağrı

Arapça:

يَا أَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ وَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

Meali:

Ey insanlar! Sizi ve sizden öncekileri yaratan Rabbinize kulluk edin ki Allah’a karşı gelmekten sakınasınız.

4. Bakara Suresi 177. Ayet: Gerçek İyilik ve Takva

Arapça:

لَيْسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلَٰكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالْكِتَابِ وَالنَّبِيِّينَ وَآتَى الْمَالَ عَلَىٰ حُبِّهِ ذَوِي الْقُرْبَىٰ وَالْيَتَامَىٰ وَالْمَسَاكِينَ وَابْنَ السَّبِيلِ وَالسَّائِلِينَ وَفِي الرِّقَابِ وَأَقَامَ الصَّلَاةَ وَآتَى الزَّكَاةَ وَالْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذَا عَاهَدُوا وَالصَّابِرِينَ فِي الْبَأْسَاءِ وَالضَّرَّاءِ وَحِينَ الْبَأْسِ أُولَٰئِكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَأُولَٰئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ

Meali:

İyilik, yüzlerinizi doğu ve batı tarafına çevirmenizden ibaret değildir. Asıl iyilik; Allah’a, ahiret gününe, meleklere, kitaba ve peygamberlere iman eden; sevdiği maldan yakınlara, yetimlere, yoksullara, yolda kalmışlara, isteyenlere ve özgürlüğüne kavuşmak isteyen kölelere veren; namazı dosdoğru kılan, zekâtı veren, antlaşma yaptıklarında sözlerini yerine getiren, darlıkta, hastalıkta ve savaşın kızıştığı zamanlarda sabreden kimselerin iyiliğidir. İşte doğru olanlar onlardır ve Allah’a karşı gelmekten sakınanlar da onlardır.

5. Âl-i İmrân Suresi 102. Ayet: Allah’a Karşı Gereği Gibi Takvalı Olmak

Arapça:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ

Meali:

Ey iman edenler! Allah’a karşı gereği gibi takvalı olun ve ancak Müslümanlar olarak can verin.

6. Âl-i İmrân Suresi 133-135. Ayetler: Takva Sahiplerinin Özellikleri

Arapça:

وَسَارِعُوا إِلَىٰ مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ

الَّذِينَ يُنْفِقُونَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ

وَالَّذِينَ إِذَا فَعَلُوا فَاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ذَكَرُوا اللَّهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ وَمَنْ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا اللَّهُ وَلَمْ يُصِرُّوا عَلَىٰ مَا فَعَلُوا وَهُمْ يَعْلَمُونَ

Meali:

133. Rabbinizin bağışlamasına ve genişliği göklerle yer kadar olan, Allah’a karşı gelmekten sakınanlar için hazırlanmış bulunan cennete koşun.

134. Onlar bollukta ve darlıkta Allah yolunda harcarlar, öfkelerini yenerler ve insanları affederler. Allah, iyilik edenleri sever.

135. Onlar, çirkin bir iş yaptıklarında veya kendilerine zulmettiklerinde Allah’ı hatırlayıp günahlarından dolayı hemen bağışlanma dilerler. Zaten günahları Allah’tan başka kim bağışlayabilir? Bir de onlar, yaptıkları kötülüklerde bile bile ısrar etmezler.

7. Âl-i İmrân Suresi 200. Ayet: Sabır ve Takva

Arapça:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَصَابِرُوا وَرَابِطُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

Meali:

Ey iman edenler! Sabredin, sabır yarışında düşmanlarınızı geçin, hazırlıklı ve uyanık bulunun ve Allah’a karşı gelmekten sakının ki kurtuluşa eresiniz.

8. Nisâ Suresi 1. Ayet: Allah’a Karşı Takvalı Olmak

Arapça:

يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًا كَثِيرًا وَنِسَاءً وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسَاءَلُونَ بِهِ وَالْأَرْحَامَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيبًا

Meali:

Ey insanlar! Sizi bir tek nefisten yaratan, ondan eşini yaratan ve ikisinden birçok erkek ve kadın meydana getirip yayan Rabbinize karşı gelmekten sakının. Kendisi adına birbirinizden dilekte bulunduğunuz Allah’a karşı gelmekten ve akrabalık bağlarını koparmaktan sakının. Şüphesiz Allah, üzerinizde tam bir gözetleyicidir.

9. Mâide Suresi 8. Ayet: Adalet ve Takva

Arapça:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّهِ شُهَدَاءَ بِالْقِسْطِ وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَىٰ أَلَّا تَعْدِلُوا اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَىٰ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ

Meali:

Ey iman edenler! Allah için hakkı titizlikle ayakta tutan, adaletle şahitlik eden kimseler olun. Bir topluluğa duyduğunuz kin, sizi adaletsiz davranmaya itmesin. Adaletli olun. Bu, takvaya daha uygundur. Allah’a karşı gelmekten sakının. Şüphesiz Allah, yaptıklarınızdan hakkıyla haberdardır.

10. Mâide Suresi 27. Ayet: Allah Takva Sahiplerinden Kabul Eder

Arapça:

وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ ابْنَيْ آدَمَ بِالْحَقِّ إِذْ قَرَّبَا قُرْبَانًا فَتُقُبِّلَ مِنْ أَحَدِهِمَا وَلَمْ يُتَقَبَّلْ مِنَ الْآخَرِ قَالَ لَأَقْتُلَنَّكَ قَالَ إِنَّمَا يَتَقَبَّلُ اللَّهُ مِنَ الْمُتَّقِينَ

Meali:

Onlara Âdem’in iki oğlunun haberini gerçek olarak oku. Hani ikisi de birer kurban sunmuşlardı da birininki kabul edilmiş, diğerininki kabul edilmemişti. Kurbanı kabul edilmeyen, diğerine, “Andolsun seni öldüreceğim!” demişti. O da “Allah ancak takva sahiplerinden kabul eder.” demişti.

11. A’râf Suresi 26. Ayet: Takva Elbisesi

Arapça:

يَا بَنِي آدَمَ قَدْ أَنْزَلْنَا عَلَيْكُمْ لِبَاسًا يُوَارِي سَوْآتِكُمْ وَرِيشًا وَلِبَاسُ التَّقْوَىٰ ذَٰلِكَ خَيْرٌ ذَٰلِكَ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ

Meali:

Ey Âdemoğulları! Size mahrem yerlerinizi örtecek giysi ve süslenecek elbise indirdik. Takva elbisesi var ya, işte o daha hayırlıdır. Bu, Allah’ın ayetlerindendir. Belki düşünüp öğüt alırlar.

12. Enfâl Suresi 29. Ayet: Takvanın Nur ve Bağışlanma Getirmesi

Arapça:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تَتَّقُوا اللَّهَ يَجْعَلْ لَكُمْ فُرْقَانًا وَيُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ وَاللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ

Meali:

Ey iman edenler! Allah’a karşı gelmekten sakınırsanız O, size iyiyi kötüden ayırt edecek bir anlayış verir, kötülüklerinizi örter ve sizi bağışlar. Allah, büyük lütuf sahibidir.

13. Tevbe Suresi 119. Ayet: Doğrularla Beraber Olmak

Arapça:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَكُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ

Meali:

Ey iman edenler! Allah’a karşı gelmekten sakının ve doğrularla beraber olun.

14. Nahl Suresi 128. Ayet: Allah Takva Sahipleriyle Beraberdir

Arapça:

إِنَّ اللَّهَ مَعَ الَّذِينَ اتَّقَوْا وَالَّذِينَ هُمْ مُحْسِنُونَ

Meali:

Şüphesiz Allah, kendisine karşı gelmekten sakınanlarla ve iyilik yapanlarla beraberdir.

15. Hac Suresi 37. Ayet: Allah’a Ulaşan Takvadır

Arapça:

لَنْ يَنَالَ اللَّهَ لُحُومُهَا وَلَا دِمَاؤُهَا وَلَٰكِنْ يَنَالُهُ التَّقْوَىٰ مِنْكُمْ كَذَٰلِكَ سَخَّرَهَا لَكُمْ لِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلَىٰ مَا هَدَاكُمْ وَبَشِّرِ الْمُحْسِنِينَ

Meali:

Onların etleri ve kanları asla Allah’a ulaşmaz. Fakat O’na sizin takvanız ulaşır. Böylece onları sizin hizmetinize verdi ki size doğru yolu göstermesinden dolayı Allah’ı yüceltesiniz. İyilik edenleri müjdele.

16. Ahzâb Suresi 70-71. Ayetler: Doğru Söz ve Takva

Arapça:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا

يُصْلِحْ لَكُمْ أَعْمَالَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ فَازَ فَوْزًا عَظِيمًا

Meali:

70. Ey iman edenler! Allah’a karşı gelmekten sakının ve doğru söz söyleyin.

71. Böyle yaparsanız Allah işlerinizi düzeltir ve günahlarınızı bağışlar. Kim Allah’a ve Resulüne itaat ederse büyük bir kurtuluşa ermiş olur.

17. Zümer Suresi 33. Ayet: Doğruyu Getiren ve Onu Tasdik Edenler

Arapça:

وَالَّذِي جَاءَ بِالصِّدْقِ وَصَدَّقَ بِهِ أُولَٰئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ

Meali:

Doğruyu getiren ve onu tasdik edenlere gelince, işte onlar Allah’a karşı gelmekten sakınanlardır.

18. Zümer Suresi 61. Ayet: Takva Sahiplerinin Kurtuluşu

Arapça:

وَيُنَجِّي اللَّهُ الَّذِينَ اتَّقَوْا بِمَفَازَتِهِمْ لَا يَمَسُّهُمُ السُّوءُ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

Meali:

Allah, kendisine karşı gelmekten sakınanları başarıları sebebiyle kurtuluşa erdirir. Onlara kötülük dokunmaz ve onlar üzülmezler.

19. Muhammed Suresi 17. Ayet: Hidayet Bulanların Takvasının Artması

Arapça:

وَالَّذِينَ اهْتَدَوْا زَادَهُمْ هُدًى وَآتَاهُمْ تَقْوَاهُمْ

Meali:

Doğru yola girenlere gelince, Allah onların hidayetini artırır ve onlara takvalarını verir.

20. Hucurât Suresi 13. Ayet: Allah Katında Üstünlük Ölçüsü Takvadır

Arapça:

يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثَىٰ وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ

Meali:

Ey insanlar! Şüphesiz sizi bir erkekle bir kadından yarattık. Birbirinizle tanışmanız için sizi milletlere ve kabilelere ayırdık. Allah katında en değerli olanınız, O’na karşı gelmekten en çok sakınanınızdır. Şüphesiz Allah hakkıyla bilendir, hakkıyla haberdardır.

21. Talâk Suresi 2-3. Ayetler: Takva Sahibine Çıkış Yolu ve Rızık

Arapça:

فَإِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ فَارِقُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ وَأَشْهِدُوا ذَوَيْ عَدْلٍ مِنْكُمْ وَأَقِيمُوا الشَّهَادَةَ لِلَّهِ ذَٰلِكُمْ يُوعَظُ بِهِ مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَمَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجًا

وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ وَمَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ إِنَّ اللَّهَ بَالِغُ أَمْرِهِ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْءٍ قَدْرًا

Meali:

2. İddet sürelerinin sonuna geldiklerinde onları ya uygun bir şekilde tutun veya uygun bir şekilde onlardan ayrılın. İçinizden adalet sahibi iki kişiyi şahit tutun ve şahitliği Allah için dosdoğru yapın. İşte Allah’a ve ahiret gününe inanan kimseye verilen öğüt budur. Kim Allah’a karşı gelmekten sakınırsa Allah ona bir çıkış yolu açar.

3. Ve ona beklemediği yerden rızık verir. Kim Allah’a tevekkül ederse O, kendisine yeter. Şüphesiz Allah, emrini yerine getirendir. Allah her şey için bir ölçü koymuştur.

22. Bakara Suresi 197. Ayet: Yolculuk İçin En Hayırlı Azık Takvadır

Arapça:

الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُومَاتٌ فَمَنْ فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ فَلَا رَفَثَ وَلَا فُسُوقَ وَلَا جِدَالَ فِي الْحَجِّ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ يَعْلَمْهُ اللَّهُ وَتَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوَىٰ وَاتَّقُونِ يَا أُولِي الْأَلْبَابِ

Meali:

Hac, bilinen aylardadır. Kim o aylarda hacca başlamayı kendisine gerekli kılarsa hac sırasında cinsel ilişkide bulunmak, günah sayılan davranışlara yönelmek ve kavga etmek yoktur. Ne hayır yaparsanız Allah onu bilir. Ahiret için azık toplayın. Şüphesiz azığın en hayırlısı takvadır. Ey akıl sahipleri! Bana karşı gelmekten sakının.

23. Şems Suresi 7-10. Ayetler: Nefsi Arındırmak ve Kurtuluşa Ermek

Arapça:

وَنَفْسٍ وَمَا سَوَّاهَا

فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَاهَا

قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا

وَقَدْ خَابَ مَنْ دَسَّاهَا

Meali:

7. Nefse ve onu düzgün bir biçimde şekillendirene andolsun,

8. Ona kötü ve iyi olma yeteneklerini verene!

9. Nefsini arındıran kurtuluşa ermiştir.

10. Onu kötülüklere gömen kimse de ziyana uğramıştır.

Sonuç: Takva, Allah’ın Rızasına Giden Yoldur

Kur’ân-ı Kerîm’de takva; yalnızca sözle ifade edilen bir inanç değil, insanın bütün hayatına yansıması gereken bir kulluk bilincidir. Takva sahibi kişi Allah’a iman eder, namazını kılar, ihtiyaç sahiplerine yardım eder, adaletten ayrılmaz, öfkesini kontrol eder, insanları affeder ve günah işlediğinde Allah’tan bağışlanma diler.

Kur’ân-ı Kerîm’in bildirdiği üzere, Allah katında üstünlüğün ölçüsü soy, makam, servet veya görünüş değil, takvadır. Müminin en hayırlı azığı da takvadır.

Bu nedenle her Müslüman, Allah’ın emirlerine uymaya, yasaklarından sakınmaya, doğru sözlü olmaya, kul haklarını gözetmeye ve işlediği hatalardan samimiyetle tövbe etmeye gayret etmelidir. Takva, dünya hayatında doğru yolda yaşamaya ve ahirette Allah’ın rahmetine, bağışlamasına ve cennetine kavuşmayı ummaya vesile olan temel bir kulluk bilincidir.