Aklı ve Ruhu Karartan Tehlike: İslam’da İçki ve Uyuşturucunun Haram Kılınışı

Aklı ve Ruhu Karartan Tehlike: İslam’da İçki ve Uyuşturucunun Haram Kılınışı

İslam dini, insanın beden, ruh ve akıl sağlığını korumayı en temel ilke (zarûrât-ı diniyye) saymıştır. İnsan için en büyük nimetlerden birisi akıl, İslam hukukunda dokunulmaz bir değere sahiptir. Aklı örten, iradeyi felce uğratan, kişiyi hem kendisine hem de çevresine zararlı hale getiren içki (alkol) ve her türlü uyuşturucu madde kesin bir dille yasaklanmış (haram kılınmış) ve “pislik” olarak nitelendirilmiştir.

Kur’an-ı Kerim’de İçki (Hamr) ve Uyuşturucunun Yasağı

Yüce Allah, Kur’an-ı Kerim’de aklı ve bilinci örten maddelerin yasaklığını kesin hükümle ilan etmiştir. Mâide Sûresi’nde doğrudan “el-Hamr” (الْخَمْرُ / الْخَمْرِ) ifadesinin geçtiği ayet-i kerimelerde hamr içki ve benzeri sarhoşluk veren maddelerin hükmü şu şekilde beyan edilir:

Mâide Sûresi, 90. Âyet: ﴿ يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُٓوا اِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَيْسِرُ وَالْاَنْصَابُ وَالْاَزْلَامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ﴾ “Ey iman edenler! (Aklı örten) içki (ve benzeri şeyler), kumar, dikili taşlar ve fal okları ancak, şeytan işi birer pisliktir. Onlardan kaçının ki kurtuluşa eresiniz.” (Diyanet İşleri Meali)

Mâide Sûresi, 91. Âyet: ﴿ اِنَّمَا يُر۪يدُ الشَّيْطَانُ اَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَٓاءَ فِي الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ وَيَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللّٰهِ وَعَنِ الصَّلٰوةِۚ فَهَلْ اَنْتُمْ مُنْتَهُونَ ﴾ “Şeytan, içki ve kumarla, ancak aranıza düşmanlık ve kin sokmak; sizi Allah’ı anmaktan ve namazdan alıkoymak ister. Artık vazgeçiyor musunuz?” (Diyanet İşleri Meali)

Bu ayetlerde geçen “hamr”(خَمْر) kelimesi, kök anlamı itibarıyla “örten/kapatan” demektir. Aklı ve iradeyi örttüğü için hamr içki ve uyuşturucu gibi her türlü sarhoşluk ve uyuşukluk veren madde bu kapsamdadır. Ayet-i kerimelerde bu maddelerin toplumsal huzuru bozduğu, sevgi ve kardeşlik bağlarını kopararak kin ve düşmanlık tohumları ektiği; en önemlisi de insanı Yaratıcısından ve ibadetlerinden uzaklaştırdığı açıkça belirtilmiştir.

Hadis-i Şeriflerde İçki (Hamr)(خَمْر) ve Uyuşturucunun Hükmü

Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed ﷺ, “Hamr” kavramını açıklayarak uyuşturucu ve uyarıcı maddelerin tamamını kapsayan temel kaideleri belirlemiştir:

• Hamr (Sarhoşluk Veren Her Şey) Hadisi: Peygamber Efendimiz ﷺ, hamr içki ve aklı örten maddelerin tanımını ve genel hükmünü şu açık ifadeyle beyan etmiştir:“Her sarhoş edici şey ‘hamr’dır (hamr içki/aklı örten madde hükmündedir) ve her hamr haramdır.” (Müslim, Eşribe, 73-75; Abu Dâvûd, Eşribe, 5)
• Çoğu Sarhoş Edenin Azı da Haramdır: Hz. Peygamber ﷺ miktar ne olursa olsun aklı örten maddelerin kullanımını yasaklamıştır:“Çoğu sarhoş eden şeyin azı da haramdır.” (Tirmizî, Eşribe, 3; Abu Dâvûd, Eşribe, 5)
• Kötülüklerin Anası: Rasûlullah ﷺ bu maddelerin diğer tüm günahlara ve felaketlere zemin hazırladığını vurgulamıştır:“Hamr içkiden kaçının! Çünkü o, bütün kötülüklerin anasıdır.” (Nasaî, Eşribe, 44)
• Aklı ve Bedeni Uyuşturan Maddelerin Yasağı: Sahabeden Ümmü Seleme (r.a.) naklediyor:“Resûlullah ﷺ, sarhoşluk veren ve aklı/bedeni uyuşturan her şeyi yasakladı.” (Ebu Dâvûd, Eşribe, 5)
• Yasak Sadece İçmekle Sınırlı Değildir: İslam, bu mücadeleyi bütüncül bir yaklaşımla ele alır:“Şüphesiz ki Allah hamr içkiyi; onu sıkanı, sıktıranı, içeni, taşıyanı, kendisine taşınanı, satanı, satın kalanı, parasını yiyeni haram kılmıştır.” (İbn Mâce, Eşribe, 6; Tirmizî, Büyû’, 59)

Sonuç ve Değerlendirme

Ayet ve hadislerden net bir şekilde anlaşılacağı üzere; adı, çeşidi, rengi veya sunuluş şekli ne olursa olsun insanın akıl ve beden sağlığını bozan,şuurunu kapatan ve iradesini elinden alan tüm maddeler İslam dininde kesin olarak haram kılınmıştır.

İnsana düşen sorumluluk; kendisine emanet verilen bedeni, aklı ve ruhu bu tür zararlı maddelerden korumak, hem bireysel hem de toplumsal felaketlere yol açan bu illetlerden uzak durmaktır.