İslam inancında Cehennem meleği Mâlik ve Cennet meleği Rıdvan

İslam inancında Cehennem meleği Mâlik ve Cennet meleği Rıdvan, ahiret âlemindeki önemli görevli meleklerdir. Kur’ân-ı Kerim’de ve sahih hadislerde bu iki meleğin rolleri açıkça belirtilir. Mâlik, cehennemin bekçisi ve azap uygulayıcısı olarak tasvir edilirken; Rıdvan (Ridvan), cennet kapılarının bekçisi ve müminleri selamlayıp karşılayan melek olarak anılır.

Cehennem Meleği Mâlik Hakkında Hadisler

Mâlik, cehennemin baş bekçisi ve zebânilerin (cehennem görevlilerinin) reisi olarak bilinir. Kur’ân’da Zuhruf Suresi 77. ayette cehennemdekilerin ona seslenişi şöyle anlatılır:
“Ey Mâlik! Rabbin bizim işimizi bitirsin (bizi yok etsin)” diye feryat ederler. O da “Şüphesiz siz (burada) kalıcılarsınız” der.

Peygamber Efendimiz (s.a.v.)’in Miraç gecesinde Mâlik’le karşılaşması, sahih rivayetlerde detaylıca geçer. Hz. Peygamber şöyle anlatır:
Cebrail (a.s.), Mâlik’i göstererek buyurur:
“Ondan korkmakta haklısın, biz de ondan çok korkuyoruz. Bu, cehennemin bekçisi Mâlik’tir. O asla gülmez. Allah onu yarattığı günden beri günahkârlara ve Allah’ın düşmanlarına karşı gazap etmiştir.”

Hz. Peygamber, Mâlik’e selam verir, o da cevap verir. Sonra cehennem perdesi kaldırılır ve korkunç manzara görülür; alevler yükselir, Peygamberimiz korkuyla perdeyi kapattırır. (Bu rivayet, Buhârî’nin “Bed’ü’l-Halk” ve “Cenâiz” bölümlerinde benzer ifadelerle geçer; ayrıca çeşitli tefsir ve hadis kaynaklarında nakledilir.)

Başka bir rivayette Mâlik’in cehennemi tutuşturduğu, onun sert ve intikamcı tabiatı vurgulanır. Cehennem ehli ondan ölüm diler, ama o “Siz burada kalıcısınız” cevabını verir. Bu, ilahi adaletin katıksız uygulanışını simgeler.

Cennet Meleği Rıdvan Hakkında Hadisler

Rıdvan, cennetin kapılarını açan, müminleri selamlayan ve Allah’ın rızasını temsil eden meleğin adıdır. İsmi “rıza, hoşnutluk” anlamına gelir ve cennet bekçilerinin başı olarak kabul edilir.

Kur’ân’da Zümer Suresi 73. ayette cennetliklerin karşılanışı şöyle bildirilir:
“Rablerine karşı gelmekten sakınanlar da gruplar halinde cennete sevk edilecek. Nihayet oraya vardıklarında cennetin kapıları açılır ve bekçileri onlara: ‘Selâm size! Tertemiz oldunuz, artık ebedî kalmak üzere buraya girin!’ derler.”

Hadislerde Rıdvan’ın adı doğrudan “Hâzin” (bekçi) olarak da geçer. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) buyurur:
“Kıyamet günü cennetin kapısına gidip kapıyı açacağım. Hâzin (bekçi): ‘Siz kimsiniz?’ diye soracak. Ben ‘Muhammed!’ diye cevap vereceğim. O da: ‘Senden önce bu kapıyı kimseye açmamakla emrolundum’ diyecektir.” (Müslim, İman 85)

Cennetin sekiz kapısı olduğu hadislerde belirtilir (Buhârî ve Müslim). Rıdvan, bu kapılarda müminleri karşılar, onlara “Hoş geldiniz, selâm size” der ve cennet nimetlerine girişlerini sağlar. Bazı rivayetlerde cennet kapılarının ilk açılışı Hz. Peygamber’e yapılır ve Rıdvan’ın bu görevi vurgulanır.

Sonuç

Mâlik ve Rıdvan, Allah’ın adalet ve rahmetinin tecellileridir. Mâlik, günahkârlara karşı gazap ve azapla görevliyken; Rıdvan, takva sahiplerine selam, müjde ve sonsuz nimetle karşılar. Bu iki meleğin tasviri, ahiretteki hesap ve mükâfatın ne kadar kesin olduğunu hatırlatır. Sahih hadisler, müminleri cennet nimetlerine teşvik ederken, günahlardan sakındırmayı amaçlar.

Allah bizleri Mâlik’in gazabından korusun, Rıdvan’ın selamıyla cennete ulaştırsın. Âmin.