Adam Öldürmenin Cezası ve Hükmü (İslam’da)

Adam Öldürmenin Cezası ve Hükmü (İslam’da)

İslam’da adam öldürme (kısas konusu) kasten ve hatâen (yanlışlıkla) olarak ikiye ayrılır. En ağır hüküm kasten adam öldürme içindir.

1. Kasten (Taammüden) Adam Öldürmenin Hükmü ve Cezası

Kur’an-ı Kerim’den Ayetler

• Bakara Suresi 178. Ayet
  يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصَاصُ فِي الْقَتْلٰىۜ اَلْحُرُّ بِالْحُرِّ وَالْعَبْدُ بِالْعَبْدِ وَالْاُنْثٰى بِالْاُنْثٰىۜ فَمَنْ عُفِيَ لَهُ مِنْ اَخ۪يهِ شَيْءٌ فَاتِّبَاعٌ بِالْمَعْرُوفِ وَاَدَٓاءٌ اِلَيْهِ بِاِحْسَانٍۜ ذٰلِكَ تَخْف۪يفٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَرَحْمَةٌۜ
  Meali: Ey iman edenler! Öldürülenler hakkında size kısas farz kılındı. Hüre karşı hür, köleye karşı köle, kadına karşı kadın… Kim, öldürülenin kardeşi (velisi) tarafından bir şey karşılığı bağışlanırsa, o zaman örfe uymak ve bağışlayana en güzel şekilde ödemek gerekir. Bu, Rabbinizden bir hafifletme ve rahmettir.
• Bakara Suresi 179. Ayet
  وَلَكُمْ فِي الْقِصَاصِ حَيٰوةٌ يَٓا اُو۬لِي الْاَلْبَابِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ
  Meali: Ey akıl sahipleri! Kısasta sizin için hayat vardır. Umulur ki sakınırsınız.
• Mâide Suresi 32. Ayet (Haksız yere öldürmenin ağırlığı)
  مَنْ قَتَلَ نَفْسًا بِغَيْرِ نَفْسٍ اَوْ فَسَادٍ فِي الْاَرْضِ فَكَاَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَم۪يعًاۚ وَمَنْ اَحْيَاهَا فَكَاَنَّمَٓا اَحْيَا النَّاسَ جَم۪يعًا
  Meali: Kim, bir insanı, bir can karşılığı veya yeryüzünde bir bozgunculuk çıkarmak karşılığı olmaksızın öldürürse bütün insanları öldürmüş gibi olur. Kim de bir can kurtarırsa bütün insanları kurtarmış gibi olur.
• Nisâ Suresi 93. Ayet (Ahiretteki en ağır tehdit)
  وَمَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا فَجَزَٓاؤُ۬هُ جَهَنَّمُ خَالِدًا ف۪يهَا وَغَضِبَ اللّٰهُ عَلَيْهِ وَلَعَنَهُ وَاَعَدَّ لَهُ عَذَابًا عَظ۪يمًا
  Meali: Kim bir mümini kasten öldürürse cezası, içinde ebedî kalacağı cehennemdir. Allah ona gazap etmiş, onu lânetlemiş ve onun için pek büyük bir azap hazırlamıştır.

Hadis-i Şerifler

• Hz. Peygamber (s.a.v.):
  “Kasten öldürmede kısas vardır.”
  (Ebû Dâvûd, Diyât, 5; benzer rivayetler Tirmizî ve İbn Mâce’de de geçer)
• “Müslüman, Allah’tan başka ilâh olmadığına ve benim Allah’ın Resûlü olduğuma şehâdet getirdikten sonra ancak şu üç şeyden biriyle öldürülebilir: Evliyken zina etmesi, haksız yere birini öldürmesi veya dinini terk ederek cemaatten ayrılması.”
  (Buhârî, Diyât, 6; Müslim, Kasâme, 25-26)
• Başka bir rivayette:
  “Kasten öldüren kısas olunur. Ancak maktulün velisi affederse diyet alır veya affeder.”
  (Genel fıkıh kaynaklarında sahih hadis olarak nakledilir)

Özet Hüküm

• Kasten adam öldürmede asıl ceza: Kısas (katilin öldürülmesi) – veli isterse uygulanır.
• Veli affederse: Diyet (kan parası) ödenir veya tamamen affedilebilir.
• Hatâen (yanlışlıkla) öldürmede: Kısas yok; keffâret + diyet gerekir (Nisâ 92).
• Bir mümini kasten öldürmek büyük günahlardandır ve ahirette ebedî cehennem azabı tehdidi vardır (Nisâ 93).

Kısasta hem dünyevî adalet hem de caydırıcılık vardır: “Kısasta sizin için hayat vardır.” (Bakara 179)

Allah en doğrusunu bilir.