Kur’an-ı Kerim’in İlk ve Son İnen Ayetleri

Kur’an-ı Kerim’in İlk ve Son İnen Ayetleri

Kur’an-ı Kerim, 23 yıllık bir süreçte parça parça vahiy yoluyla inmiştir. Ayetlerin iniş sırası ile mushaftaki (bugünkü Kur’an’daki) sıralama farklıdır. Bu yazı, İslam alimlerinin genel kabul gören görüşlerine dayanarak Kur’an’ın ilk inen ve son inen ayetlerini ele almaktadır.

İlk İnen Ayetler: Alak Suresi’nin İlk 5 Ayeti

Hz. Muhammed (s.a.v.)’e gelen ilk vahiy, Hira Mağarası’nda inzivada iken Cebrail (a.s.) aracılığıyla gerçekleşmiştir. Bu olay, İslam tarihindeki “ilk vahiy” olarak kabul edilir ve Alak Suresi’nin (96. sure) ilk 5 ayetidir.

Bu ayetler şöyle buyurulur:

1. اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ
   Yaratan Rabbinin adıyla oku!
2. خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ
   O, insanı bir alak’tan (embriyodan, asılıp tutunan hücreden) yarattı.
3. اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ
   Oku! Rabbin sonsuz kerem sahibidir.
4. الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ
   Kalemle yazmayı öğreten O’dur.
5. عَلَّمَ الْإِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ
   İnsana bilmediğini O öğretti.

Bu ayetler, Kur’an’ın ilk emri olan “oku” kelimesiyle başlar ve insanın yaratılışına, ilme, kaleme vurgu yaparak İslam’ın ilim ve öğrenmeye verdiği önemi gösterir. Çoğu İslam alimi (Diyanet tefsirleri, İbn Abbas rivayetleri vb.) bu görüştedir. Bazı rivayetlerde Müddessir Suresi’nin ilk ayetleri işaret edilse de, genel kabul Alak Suresi 1-5’tir.

Son İnen Ayet: Bakara Suresi 281. Ayet

Kur’an’ın en son inen ayeti konusunda alimler arasında birkaç görüş olsa da, en güçlü ve yaygın kabul gören rivayet Bakara Suresi 281. ayettir. Bu ayet, Veda Haccı’ndan sonra Medine’de inmiş ve Peygamber Efendimiz (s.a.v.)’in vefatından kısa süre önce (bazı rivayetlere göre 7-9 gün, bazılarına göre 21 gün önce) nazil olmuştur.

Ayet şöyle buyurulur:

وَاتَّقُوا يَوْمًا تُرْجَعُونَ فِيهِ إِلَى اللَّهِ ۖ ثُمَّ تُوَفَّىٰ كُلُّ نَفْسٍ مَا كَسَبَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ

Meali: “Öyle bir günden sakının ki, o gün Allah’a döndürüleceksiniz. Sonra herkese kazandığı tastamam verilecek ve onlara asla haksızlık edilmeyecektir.”

Bu ayet, hesap gününden sakındırma, adalet ve amellerin karşılığının tam verileceği vurgusuyla Kur’an’ın mesajını tamamlar niteliktedir. İbn Abbas, Said bin Cübeyr gibi sahabe ve tabiinden gelen rivayetler bu görüşü destekler.

Bazı rivayetlerde Maide Suresi 3. ayet (“Bugün dininizi kemale erdirdim…”) veya Nasr Suresi (“Allah’ın yardımı ve fetih geldiğinde…”) son sure/ayet olarak anılsa da, bunlar iniş sırasına göre son dönem vahiyler olsa da en son tek ayet olarak Bakara 281 kabul edilir.

Sonuç

Kur’an-ı Kerim, “oku” emriyle başlayan ve hesap gününden sakındırma ile biten ilahi bir hitap olarak, insanın hem dünya hem ahiret yolculuğunu kapsar. İlk ayetler ilim ve yaratılışı, son ayet ise sorumluluk ve adaleti hatırlatır. Bu iki uç, Kur’an’ın bütünlüğünü ve mucizevi yapısını gösterir.

Allah bizlere Kur’an’ı hakkıyla okumayı, anlamayı ve yaşamayı nasip etsin. Âmin.