Hz. Lokman’ın Hikmet Dolu Nasihatleri: Kur’ân ve Hadis Işığında Bir Baba Öğüdü

Hz. Lokman’ın Hikmet Dolu Nasihatleri: Kur’ân ve Hadis Işığında Bir Baba Öğüdü

Hz. Lokman (a.s.), Kur’ân-ı Kerim’de “hikmet verilen kul” olarak anılan, Allah’ın lütfettiği hikmetle oğluna ebedi değer taşıyan öğütler veren mübarek bir şahsiyettir. Lokman Suresi’nde yer alan bu nasihatler, hem o dönemin hem de bugünün insanına yol gösterici bir rehber niteliğindedir.

İşte Hz. Lokman’ın Kur’ân’da geçen en çarpıcı öğütlerinden bazıları ve onların günümüze yansıması:

1. Şirkten Sakınma – En Büyük Zulüm
   “Yavrucuğum! Allah’a ortak koşma! Çünkü ortak koşmak elbette büyük bir zulümdür.” (Lokman, 13)
   → Temel inanç meselesi: Tevhid her şeyin başıdır.
2. Ana Babaya İyilik ve Saygı
   “Yavrucuğum! Annen baban sana güç yetirdiği ölçüde emek verip seni büyüttüler. O hâlde onlara ‘Öf!’ bile deme! Onları azarlama! İkisine de tatlı söz söyle.” (Lokman, 14)
   → Cennetin anahtarlarından biri: Anne-babaya karşı incitici tek bir kelime bile yasak.
3. Namaz, İyiliği Emretmek ve Sabır
   “Yavrucuğum! Namazını dosdoğru kıl! İyiliği emret, kötülükten sakındır! Başına gelene sabret! Şüphesiz bunlar, azmedilmesi gereken işlerdendir.” (Lokman, 17)
   → Hayatın direği: Namaz + ahlâkî duruş + sabır.
4. Tevazu ve Ölçülü Davranış
   “Yeryüzünde böbürlenerek yürüme! Çünkü sen yeri delemezsin, dağlara boyca ulaşamazsın. Yürüyüşünde mutedil ol! Sesini alçalt! Çünkü seslerin en çirkini eşeklerin sesidir.” (Lokman, 18-19)
   → Kibirin en bariz işaretleri: böbürlenerek yürüme, yüksek sesle konuşma.

Hadislerde de Hz. Lokman’ın hikmeti övülür. Rivayetlere göre o,

• Gözünü haramdan sakınan,
• Dilini yalandan ve gıybetten koruyan,
• Kalbini kin ve hasetten temiz tutan,
• Sözünde duran,
• Misafire ikram eden,
• Komşu hakkına riayet eden bir kul olduğu için bu mertebeye yükselmiştir.

Başka bir meşhur rivayette Hz. Davud (a.s.)’un sorduğu “En iyi ve en kötü şey nedir?” sorusuna Lokman, dilini ve kalbini göstererek cevap verir: “Bunlar iyi olursa daha iyisi, kötü olursa daha kötüsü yoktur.”

Sonuç:
Hz. Lokman’ın nasihatleri, asırlar geçse de tazeliğini koruyan evrensel bir aile ve ahlâk rehberidir. Bugün hâlâ anne-babaya saygı, tevazu, namaz, doğruluk, sabır ve Allah’a şirk koşmama gibi ilkeler, insanlığın en çok ihtiyacı olan değerlerdir.

Allah bizleri de Lokman’ın hikmetinden nasiplenen, oğluna böyle öğüt verebilen kullarından eylesin. Âmin.