Hz. İdris (a.s.)

Hz. İdris (a.s.)

Kur’ân-ı Kerîm’de ismi açıkça zikredilen nadir peygamberlerden biridir. Kendisi hakkında en sağlam bilgiler Kur’ân ayetleri ve sahih hadislerde geçen sınırlı fakat çok anlamlı ifadelerle sınırlıdır. Diğer pek çok rivayet (ilk yazıyı icat etmesi, 30 suhuf indirilmesi, astronomi-ilimlerde öncü olması vb.) genellikle İsrailiyyat kaynaklı olup sahih hadis ve Kur’ân’da kesin dayanağı yoktur.

Kur’ân-ı Kerîm’de Hz. İdris (a.s.) ile İlgili Ayetler

Kur’ân’da Hz. İdris tam dört ayette geçer ve çok yüce vasıflarla anılır:

1. Meryem Suresi 56-57. ayetler
   وَاذْكُرْ فِي الْكِتَابِ إِدْرِيسَ ۚ إِنَّهُ كَانَ صِدِّيقًا نَّبِيًّا
   وَرَفَعْنَاهُ مَكَانًا عَلِيًّا Meali:
   «Kitapta İdris’i de an. Şüphesiz o, çok doğru bir kimse, bir peygamber idi. Biz onu yüce bir makama yükselttik.» → Burada sıddîk (çok doğru, son derece sadık) ve nebî sıfatları ile övülür.
   En dikkat çekici ifade ise “yüce bir makama yükselttik” kısmıdır. Birçok müfessir bunu göklere/cennete ref’ (yükseltilme) olarak anlamıştır.
2. Meryem Suresi 58. ayet (devamı)
   أُولَٰئِكَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِم مِّنَ النَّبِيِّينَ مِن ذُرِّيَّةِ آدَمَ…
   Meali: «İşte onlar, Allah’ın kendilerine nimet verdiği peygamberlerdendir; Âdem’in soyundan…»
3. Enbiyâ Suresi 85-86. ayetler
   وَإِسْمَاعِيلَ وَإِدْرِيسَ وَذَا الْكِفْلِ ۖ كُلٌّ مِّنَ الصَّابِرِينَ
   وَأَدْخَلْنَاهُمْ فِي رَحْمَتِنَا ۖ إِنَّهُمْ كَانُوا مِنَ الصَّالِحِينَ Meali:
   «İsmail’i, İdris’i ve Zülkifl’i de (an). Hepsi sabredenlerdendi. Biz onları rahmetimize soktuk. Şüphesiz onlar salih kimselerdi.»

Kur’ân Hz. İdris’i doğru, sabırlı, salih, peygamber ve Allah tarafından çok yüksek bir makama yükseltilmiş biri olarak tarif eder.

Sahih Hadislerde Hz. İdris (a.s.)

Hz. İdris hakkında en sahih ve merfu (Peygamber Efendimiz’e ait) bilgi Mîrâc hadislerinde geçer. Buhârî ve Müslim’in ittifakla rivayet ettiği meşhur hadiste şöyle buyrulur:

«Ben Mîrâc gecesinde dördüncü kat semaya yükseltildiğimde İdris (a.s.) ile karşılaştım. Cibrîl bana: “Bu gördüğün İdris’tir, ona selâm ver!” dedi. Ben de selâm verdim. O da selâmıma karşılık verdi ve şöyle dedi:
“Merhaba sâlih kardeş, sâlih peygamber!”»
(Buhârî, Bed’ü’l-Halk 6; Müslim, Îmân 259-264 – benzer rivayetler çoktur)

Bu hadis, Kur’ân’daki “Biz onu yüce bir makama yükselttik” ifadesinin en güçlü tefsirlerinden biri kabul edilir. Çoğu âlim, Hz. İdris’in dördüncü semada bulunduğunu ve diri olarak yükseltilmiş olabileceğini bu hadisten anlamıştır (Allah en doğrusunu bilir).

Kısa Değerlendirme ve Sonuç

Hz. İdris (a.s.) hakkında günümüzde dolaşan pek çok hikâye (ilk terzi, ilk astronom, ilk kalemle yazan, 30 suhuf, cennete diri girme vb.) genellikle zayıf, çok zayıf veya tamamen İsrailiyyat kaynaklıdır. Sahih kaynaklarda (Kur’ân + Buhârî-Müslim) kendisi şu vasıflarla anılır:

• Çok doğru / sadık bir kul (sıddîk)
• Peygamber
• Çok sabredenlerden
• Salih kullardan
• Allah tarafından çok yüce bir makama yükseltilmiş
• Mîrâc’da Efendimiz (s.a.v.) ile dördüncü semada karşılaşmış

Allah ondan razı olsun, bize de onun yolunda doğruluk, sabır ve salih amel üzere yaşamayı nasip etsin. Âmin.