Es-Samed (الصَّمَدُ) İsminin Anlamı ve Faziletleri
Es-Samed (الصَّمَدُ) İsminin Anlamı ve Faziletleri
Esmâ-ül Hüsnâ – Allah’ın Güzel İsimleri
Es-Samed (الصَّمَدُ), Allah’ın güzel isimlerinden biridir. Her şeyin kendisine muhtaç olduğu, kendisinin hiçbir şeye muhtaç olmadığı, bütün ihtiyaçların ve dileklerin yöneltildiği, mutlak kudret ve yücelik sahibi olan demektir.
Allah Teâlâ Es-Samed’dir. Bütün varlıklar O’na muhtaçtır. İnsanlar rızık, yardım, bağışlanma, rahmet ve korunma için Allah’a yönelir. Allah ise hiçbir şeye ihtiyaç duymaz. O, ezelî ve ebedîdir; bütün mahlûkatın dayanağı ve sığınağıdır.
Es-Samed İsminin Arapçası
الصَّمَدُ
Es-Samed: Her şeyin kendisine muhtaç olduğu, hiçbir şeye muhtaç olmayan, bütün ihtiyaçların kendisine arz edildiği Allah demektir.
Es-Samed İsminin Kur’ân-ı Kerîm’de Geçmesi
Es-Samed ismi, Kur’ân-ı Kerîm’de İhlâs Suresi’nin ikinci ayetinde geçmektedir.
İhlâs Suresi, 1-4. Ayetler
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ١
اللَّهُ الصَّمَدُ ٢
لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ ٣
وَلَمْ يَكُن لَّهُ كُفُوًا أَحَدٌ ٤
Meâli:
Rahmân ve Rahîm olan Allah’ın adıyla.
De ki: O, Allah’tır, bir tektir.
Allah Samed’dir. (Her şey O’na muhtaçtır, O hiçbir şeye muhtaç değildir.)
O, doğurmamış ve doğmamıştır.
Hiçbir şey O’na denk ve benzer değildir.
Es-Samed İsminin Faziletleri
Es-Samed ismi, Allah’ın hiçbir şeye muhtaç olmadığını, bütün yaratılmışların ise O’na muhtaç olduğunu ifade eder. Bu ismi bilen ve anlamını kavrayan Müslüman, ihtiyaçlarını yalnızca Allah’a arz eder ve her durumda O’na tevekkül eder.
Allah’a yönelmeyi öğretir: Kul, bütün ihtiyaçlarını karşılayacak olanın Allah olduğunu bilir ve yalnızca O’ndan yardım diler.
Tevekkülü güçlendirir: Es-Samed ismini bilen kişi, sebeplere sarılmakla birlikte gerçek dayanağın Allah olduğunu unutmaz.
Dua bilincini artırır: İnsan, dertlerini ve ihtiyaçlarını Allah’a arz ederek O’ndan rahmet ve yardım ister.
Tevhid inancını pekiştirir: Allah’ın hiçbir şeye muhtaç olmadığını, bütün varlıkların ise O’na muhtaç olduğunu idrak eder.
Kalbe güven verir: Her şeyin sahibi ve yöneticisi olan Allah’a sığınmanın önemini kavrar.
Es-Samed İsmiyle İlgili Hadis-i Şerifler
1. İhlâs Suresi’nin Kur’ân’ın Üçte Birine Denk Olması
Ebû Saîd el-Hudrî رضي الله عنه şöyle rivayet etmiştir:
Resûlullah’ın (صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ) ashabından bir adam, başka bir adamın İhlâs Suresi’ni tekrar tekrar okuduğunu duydu. Sabah olunca Resûlullah’a (صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ) gelerek bu durumu anlattı. Sanki adam, bu sureyi okumayı azımsıyordu. Bunun üzerine Resûlullah (صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ) şöyle buyurdu:
Arapça Hadis Metni:
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَجُلًا، سَمِعَ رَجُلًا، يَقْرَأُ ﴿قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ﴾ يُرَدِّدُهَا، فَلَمَّا أَصْبَحَ جَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ (صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ) فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ، وَكَأَنَّ الرَّجُلَ يَتَقَالُّهَا، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ):
«وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنَّهَا لَتَعْدِلُ ثُلُثَ الْقُرْآنِ».
Türkçe Meâli:
Ebû Saîd el-Hudrî رضي الله عنه’den rivayet edildiğine göre, bir adam başka bir adamın İhlâs Suresi’ni tekrar tekrar okuduğunu duydu. Sabah olunca Resûlullah’a (صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ) gelerek bu durumu anlattı. Sanki adam, bu sureyi okumayı azımsıyordu. Bunun üzerine Resûlullah (صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ) şöyle buyurdu:
“Canımı elinde bulunduran Allah’a yemin ederim ki bu sure, Kur’ân’ın üçte birine denktir.”
Kaynak: Sahîh-i Buhârî, 5013.
2. İhlâs Suresi’ni Sevmek ve Allah’ın Sevgisine Nail Olmak
Âişe رضي الله عنها şöyle rivayet etmiştir:
Resûlullah (صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ) bir askerî birliğin başına bir adamı kumandan olarak göndermişti. Bu kişi, namazda arkadaşlarına imamlık yaparken kıraatini daima İhlâs Suresi ile bitiriyordu. Geri döndüklerinde bu durumu Resûlullah’a (صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ) anlattılar. Resûlullah (صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ) şöyle buyurdu:
“Onunla konuşun ve bunu neden yaptığını kendisine sorun.”
Adama sorduklarında şöyle cevap verdi:
“Çünkü bu sure Rahmân olan Allah’ı tanıtmaktadır. Ben de onu okumayı seviyorum.”
Bunun üzerine Resûlullah (صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ) şöyle buyurdu:
“Allah’ın da onu sevdiğini kendisine bildirin.”
Arapça Hadis Metni:
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنَا عَمْرٌو، عَنِ ابْنِ أَبِي هِلَالٍ، أَنَّ أَبَا الرِّجَالِ، مُحَمَّدَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ حَدَّثَهُ عَنْ أُمِّهِ، عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَكَانَتْ فِي حَجْرِ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ (صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ)، عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ (صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ) بَعَثَ رَجُلًا عَلَى سَرِيَّةٍ، وَكَانَ يَقْرَأُ لِأَصْحَابِهِ فِي صَلَاتِهِ فَيَخْتِمُ بِـ ﴿قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ﴾، فَلَمَّا رَجَعُوا ذَكَرُوا ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ (صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ) فَقَالَ:
«سَلُوهُ لِأَيِّ شَيْءٍ يَصْنَعُ ذَلِكَ».
فَسَأَلُوهُ فَقَالَ:
«لِأَنَّهَا صِفَةُ الرَّحْمَنِ، وَأَنَا أُحِبُّ أَنْ أَقْرَأَ بِهَا».
فَقَالَ النَّبِيُّ (صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ):
«أَخْبِرُوهُ أَنَّ اللَّهَ يُحِبُّهُ».
Türkçe Meâli:
Âişe رضي الله عنها’dan rivayet edildiğine göre, Peygamber (صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ) bir askerî birliğin başına bir adamı kumandan olarak gönderdi. Bu adam, namazda arkadaşlarına imamlık yaparken kıraatini İhlâs Suresi ile bitiriyordu.
Geri döndüklerinde bu durumu Peygamber’e (صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ) anlattılar. Bunun üzerine Peygamber (صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ):
“Niçin böyle yaptığını kendisine sorun.” buyurdu.
Adama sorduklarında şöyle cevap verdi:
“Çünkü bu sure Rahmân olan Allah’ın sıfatını anlatmaktadır. Ben de onunla okumayı seviyorum.”
Bunun üzerine Peygamber (صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ) şöyle buyurdu:
“Allah’ın da onu sevdiğini kendisine bildirin.”
Kaynak: Sahîh-i Buhârî, 7375; Kitâbü’t-Tevhîd.
Es-Samed İsminin Müslümanın Hayatındaki Yeri
Es-Samed ismi, kulun Allah’a olan bağlılığını ve teslimiyetini güçlendirir. İnsan, ihtiyaçlarının karşılanması için Allah’a dua eder, O’na sığınır ve yalnızca O’na tevekkül eder.
Bu isim, Allah’ın mutlak zenginliğini ve bütün yaratılmışların O’na muhtaç olduğunu hatırlatır. Müslüman, hiçbir varlığın Allah’tan bağımsız olmadığını bilir.
Sonuç olarak: Es-Samed, her şeyin kendisine muhtaç olduğu, kendisi hiçbir şeye muhtaç olmayan yüce Allah’ın ismidir. Bu ismi tanımak, tevhid inancını güçlendirir ve kulun Rabbine yönelmesini sağlar.