İsraf: Allah’ın Sevmediği Bir Davranış

İsraf: Allah’ın Sevmediği Bir Davranış

İslam dininde israf, Allah’ın verdiği nimetleri gereksiz yere harcama, ölçüyü aşma ve boşa tüketme anlamına gelir. Bu davranış sadece maddi kaynaklarla sınırlı kalmayıp zaman, sağlık, yetenek ve çevre gibi birçok alanda da geçerlidir. Kur’ân-ı Kerîm ve sahih hadislerde israf açıkça yasaklanmış, israf edenlerin Allah tarafından sevilmediği vurgulanmıştır.

Kur’ân-ı Kerîm’de israf konusunda en bilinen ve doğrudan emreden ayet şudur:

A’râf Suresi, 31. Ayet
Arapça: يَا بَنِي آدَمَ خُذُوا زِينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا وَلَا تُسْرِفُوا ۚ إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ
Meali: “Ey Âdemoğulları! Her mescidde (namaz kıldığınız, ibadet ettiğiniz her yerde) ziynetinizi (temiz ve güzel elbiselerinizi) takının. Yiyin, için fakat israf etmeyin. Çünkü O (Allah), israf edenleri sevmez.”

Bu ayet, hem yeme-içme hem de genel harcamalar ve davranışlar için ölçülü olmayı emreder. Allah’ın nimetlerinden faydalanmamızı isterken aynı zamanda aşırılıktan sakınmamızı öğütler.

Başka önemli ayetler:

En’âm Suresi, 141. Ayet
Meali: “…Ürün verdiklerinde ürünlerinden yiyin ve hasat günü hakkını (zekâtını, öşrünü) verin; fakat israf etmeyin. Çünkü Allah, israf edenleri sevmez.”

Furkan Suresi, 67. Ayet
Meali: “Onlar ki harcadıklarında ne israf ederler ne de cimrilik ederler; ikisi arasında orta bir yol tutarlar.”

Nisâ Suresi, 6. Ayet (yetim mallarıyla ilgili)
Meali: “…Büyüyecekler diye mallarını israf ile ve tez elden yiyip tüketmeyin…”

Bu ayetler, israfın sadece bireysel bir hata olmadığını, aynı zamanda yetim hakkı gibi başkalarının haklarını da çiğneyebileceğini gösterir.

Peygamber Efendimiz (s.a.v.) de israf konusunda çok hassas davranmış ve ümmetine bu konuda net uyarılarda bulunmuştur. İşte bazı sahih hadisler:

1. Hz. Sa’d bin Ebî Vakkâs (r.a.) abdest alırken Resûlullah (s.a.v.) yanına uğradı ve şöyle buyurdu:
   “Bu ne israf?”
   Sa’d: “Abdestte de mi israf olur?” diye sorunca Efendimiz:
   “Evet, akan bir nehirde bile (abdest alıyor) olsan (israf olur).” buyurdu.
   (İbn Mâce, Tahâret, 48; Ahmed b. Hanbel)

Bu hadis, su gibi en bol nimetlerde bile israfın olmayacağını gösterir.

2. “Allah, annelere hürmetsizlik etmeyi, kız çocuklarını diri diri gömmeyi ve (vermeniz gereken şeyleri) vermeyip (hakkınız olmayan şeyleri) almayı size haram kılmıştır. Dedikodu etmeyi, (anlamsız) çok soru sormayı ve malı israf etmeyi ise sizin için hoş karşılamamıştır.”
   (Buhârî, İstikrâz, 19)
3. Peygamber Efendimiz (s.a.v.), genel olarak ölçülü harcamayı ve orta yolu tavsiye etmiş; ne cimrilik ne de savurganlık yapan müminleri övmüştür.

İsraf, sadece yemek ve suyla sınırlı değildir. Zamanı boşa harcamak, yetenekleri kullanmamak, çevreyi kirletmek, gereksiz tüketim, israfın geniş boyutlarıdır. Günümüzde gıda israfı, su israfı, enerji israfı ve tüketim çılgınlığı, hem bireysel hem toplumsal düzeyde büyük sorunlar yaratmaktadır.

Sonuç olarak Kur’ân ve Sünnet, bize “yiyin, için, faydalanın ama israf etmeyin” diyor. Allah’ın nimetlerine şükür, ölçülü olmakla; israftan kaçınmakla gösterilir. Müslüman olarak hem dünya hem ahiret saadetini istiyorsak, her alanda itidal (ölçülülük) üzere yaşamalıyız.

“Şüphesiz Allah, israf edenleri sevmez.” (A’râf, 31)

Bu ilahi uyarıyı kalbimize nakşedelim ve nimetleri hakkıyla değerlendirelim.