Kur’ân-ı Kerîm ve Hadis-i Şeriflerde Yedi, Yetmiş ve Kırk Sayılarının Kinaye Olarak Kullanımı – Özellikle Yedi Rakamının Sembolik Anlamı

Kur’ân-ı Kerîm ve Hadis-i Şeriflerde Yedi, Yetmiş ve Kırk Sayılarının Kinaye Olarak Kullanımı – Özellikle Yedi Rakamının Sembolik Anlamı

Arap dilinin belâgat zenginliğinden biri, bazı sayıların hakiki miktar yerine kesret (çokluk), kemâl (tamlık) ve bereket için kinaye olarak kullanılmasıdır. Bu sayıların en önde geleni şüphesiz yedi (سبعة) rakamıdır. Yedi, Arapçada ve İslâmî kaynaklarda sembolik bir mükemmellik ve tamlık ifade eder; gerçek bir sayıyı aşan manevi ve belâgat yüklü bir anlam taşır.

Kur’ân-ı Kerîm’de Yedi Rakamının Sembolik Kullanımı

Kur’ân’da “yedi” kelimesi ve türevleri 20’den fazla yerde geçer ve hemen hemen hiçbirinde sadece aritmetik bir rakam olarak kalmaz:

• Yedi gök: “O, yedi göğü tabaka tabaka yaratandır…” (Mülk 67/3; ayrıca Fussilet 41/12, Nuh 71/15 vb.)
  Tefsir âlimleri (Taberî, Râzî, İbn Kesîr) burada yedi’nin yaratılışın kemâlini ve çok tabakalı oluşunu sembolize ettiğini belirtirler. Göklerin gerçek sayısı yedi olsa da vurgu, Allah’ın kudretinin tamlığını ve düzenin mükemmelliğini göstermektir.
• Yedi başak: “Bir tanenin yedi başak bitirmesi, her başakta yüz tane olması…” (Bakara 2/261)
  Sadaka ve infakın bereketini anlatırken yedi, bol bereket ve kat kat mükâfatın sembolüdür.
• Yedi kapı: Cehennemin “yedi kapısı” (Hicr 15/44) → Azabın şiddetini ve kapsamlılığını;
  Yedi uzuv üzerine secde (İsrâ 17/44’ten çıkarılır) → İbadetin tamlığını ifade eder.

Bu örneklerin tümünde yedi, tamlık, bereket ve ilâhî nizamın mükemmelliğinin sembolü olarak kinaye yoluyla kullanılmıştır.

Hadis-i Şeriflerde Yedi Rakamının Sembolik Anlamı

Hadislerde de yedi, aynı sembolik değerle karşımıza çıkar:

• “Yedi sınıf insan kıyamet günü Allah’ın arş gölgesinde gölgelenecektir.” (Buhârî, Müslim)
  Sayı sınırlı gibi görünse de aslında fazilet sahiplerinin tam ve seçkin bir grubunu sembolize eder.
• “Yetmiş bin kişi hesapsız cennete girer.” (Buhârî, Müslim)
  Burada yedi’nin katı olan yetmiş bin, rahmetin genişliğini ve çokluğunu vurgular.

Mehdî Hadisiyle Yedi Rakamının Sembolik Bağlantısı

Bu sembolizmin en güzel örneklerinden biri Mehdî hadisidir:

Ebû Saîd el-Hudrî radıyallahu anh’den rivayet edildiğine göre Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur:
“Mehdî bendendir; açık alınlı, ince burunludur. Yeryüzü zulüm ve haksızlıkla dolduğu gibi, o onu adalet ve eşitlikle dolduracaktır. Yedi sene hükmeder.”
(Ebû Dâvûd, Kitâbu’l-Mehdî; Hâkim, Müstedrek)

Hadisteki “yedi sene” ifadesi, İbn Hacer el-Askalânî, Süyûtî ve Münavî gibi âlimler tarafından hakiki bir takvim süresinden çok sembolik bir ifade olarak yorumlanmıştır. Şöyle ki:

• Diğer rivayetlerde “beş”, “dokuz” veya “yedi yahut dokuz sene” gibi farklı rakamlar geçer.
• Buradaki “yedi”, Kur’ân’daki yedi gök ve yedi başak gibi, tamlık, bereket ve kemâl anlamında kinayedir.
• Maksat, Mehdî’nin hükümranlığının mükemmel, bereketli ve adaletin tam olarak yerleştiği bir devir olacağını vurgulamaktır.

Yedi rakamı burada da aritmetik bir sınır değil, ilâhî nizamın ve adaletin sembolik mükemmelliğini ifade eden belâgat inceliğidir.

Netice

Kur’ân-ı Kerîm ve hadis-i şeriflerde yedi rakamı, Arap belâgatının en güçlü sembollerinden biridir. Çokluktan, bereketten ve özellikle yaratılışın, ibadetin ve adaletin tamlığından kinaye olarak kullanılır. Bu sembolizm, Mehdî hadisindeki “yedi sene” ifadesinde de kendini gösterir ve bize şunu öğretir: Allah’ın kelâmı ve Rasûlü’nün beyânı, sayıları bile hikmet dolu bir üslûpla sunar.

Bu inceliği fark etmek, Kur’ân ve sünnetin derin manalarını kavramada büyük bir anahtardır.

Allah Teâlâ bizleri kelâmının ve Rasûlü’nün sünnetinin hakikatine eren kullarından eylesin. Âmin.