İlim Öğrenmek Her Mümine Farz mıdır?

İlim Öğrenmek Her Mümine Farz mıdır?

Evet, ilim öğrenmek her Müslüman (mümin) üzerine farzdır – özellikle dinini yaşaması için gerekli olan ilim her fert için zorunludur. Bu, Kur’an-ı Kerim’in açık emirleri ve Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) teşvikleriyle sabittir. Hadislerdeki meşhur ifade de bu gerçeği destekler niteliktedir.

Kur’an-ı Kerim’den Doğrudan Deliller

1. İlk inen ayetler (Alak Suresi, 1-5):
   اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ … عَلَّمَ الْإِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ
   “Yaratan Rabbinin adıyla oku! … İnsana bilmediğini öğreten O’dur.”
   → İslam’ın başlangıcı “oku” emriyle olur; öğrenme emri doğrudan gelir.
2. İlim artırma emri (Tâhâ Suresi, 114):
   وَقُلْ رَبِّ زِدْنِي عِلْمًا
   “De ki: Rabbim, ilmimi artır.”
   → Peygamber’e (s.a.v.) bile sürekli ilim artırma emredilir.
3. Âlimlerin üstünlüğü (Fâtır Suresi, 28):
   إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ
   “Kulları içinde Allah’tan en çok korkanlar âlimlerdir.”
   → Gerçek haşyet (korku ve saygı) ilimle gelir.
4. Din ilmi için ayrılma emri (Tevbe Suresi, 122):
   فَلَوْلَا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طَائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ …
   “Her topluluktan bir grup din konusunda derin bilgi (tefakkuh) edinmek için ayrılmalı…”
   → Din ilmini öğrenmek, cihad gibi farz kılınmıştır.
5. Bilenlerle bilmeyenler eşit değildir (Zümer Suresi, 9):
   قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ
   “De ki: Bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?”

Hadis-i Şeriflerden Doğrudan Deliller

En meşhur ifade:
طَلَبُ الْعِلْمِ فَرِيضَةٌ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ
“İlim öğrenmek her Müslümana farzdır.”
→ Bu hadis, Enes bin Malik’ten (r.a.) rivayetle İbn Mâce’de (Mukaddime, 224) geçer. Nasıruddin el-Albânî gibi muhaddisler tarafından sahih kabul edilmiştir. Metni İslam’da yaygın kabul görür ve Kur’an’ın emirleriyle tam uyumludur. “Müslim” lafzı kadın-erkek herkesi kapsar.

Diğer teşvik edici hadisler:

• “İlim öğrenmek için yola çıkan kimseye Allah cennet yolunu kolaylaştırır.”
• “Âlimin mürekkebi şehidin kanından daha hayırlıdır.”

Sonuç (Kaynaklara Dayalı)

Kur’an’da öğrenme emri açıktır ve farz ibadetlerin (namaz, oruç, iman esasları) öğrenilmesi her fert için zorunludur – bunu yapmadan ibadetler eksik kalır. Hadis de bunu pekiştirir: Farz olan ilim, dinini bilmek ve uygulamaktır.

Beşikten mezara ilim peşinde koşmak, Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) yoludur. Allah bizlere faydalı ilim ve onunla amel etmeyi nasip etsin. Âmin.