İlim İçin Okunacak Dualar: Kur’an Ayetleri ve Hadis-i Şeriflerle

İlim İçin Okunacak Dualar: Kur’an Ayetleri ve Hadis-i Şeriflerle

İslam’da ilim öğrenmek ve ilmi artırmak farz-ı kifaye veya farz-ı ayn olarak teşvik edilmiş, hatta en üstün amellerden sayılmıştır. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) “İlim Çin’de bile olsa alınız” buyurarak ilmin peşinden koşmayı emretmiştir. Kur’an-ı Kerim’de ve hadislerde ilmin fazileti sıkça vurgulanır. Aşağıda ilim talebi, faydalı ilim ve hafıza/ezber gücü için okunabilecek duaları, ilgili ayet ve hadislerle birlikte derledim. Ayetlerin Arapça metinlerini de tam olarak ekledim.

1. En Meşhur ve En Faziletli Dua: Rabbî Zidnî İlmen

Kur’an-ı Kerim’de doğrudan Allah’ın emriyle Peygamber Efendimiz’e (s.a.v.) öğretilen dua budur.

Arapça:
رَبِّ زِدْنِي عِلْمًا

Okunuşu:
Rabbi zidnî ilma.

Meali (Tâ-Hâ Suresi 114. ayet):
“…Ve de ki: Rabbim! İlmimi artır.”

Bu ayet, vahiy tamamlanmadan Kur’an’ı acele etmeden okumayı ve ilmi artırmak için dua etmeyi emreder. Öğrenciler, alimler ve her ilim talebesi için en çok tavsiye edilen duadır. Sınav öncesi, ders çalışırken veya ilim meclislerinde sıkça okunur.

Fazileti:
Allah’ın bizzat öğrettiği bir dua olduğu için kabulü umulur. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) bu emre uyarak ilmini artırmayı Rabbinden istemiştir.

2. Faydalı İlim, Helal Rızık ve Kabul Edilen Amel İçin Dua

Hadis kaynaklarında geçen çok yaygın bir duadır.

Arapça:
اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ عِلْمًا نَافِعًا وَرِزْقًا طَيِّبًا وَعَمَلًا مُتَقَبَّلًا

Okunuşu:
Allâhümme innî es’eluke ‘ilmen nâfi‘an ve rızkan tayyiben ve ‘amelen mutekabbelen.

Meali:
“Ey Allah’ım! Senden faydalı ilim, helal rızık ve kabul edilmiş amel isterim.”

Kaynak:
İbn Mâce, Sünen, (Hadis no: 925)

Bu dua, sadece bilgi değil, fayda veren (nâfi‘) ilim ister. Hadislerde “faydalı ilim” övülür: “İlimden maksat, faydalı olandır” anlayışı hâkimdir.

3. Öğretilen İlimden Faydalanma, Faydalı İlim Öğrenme ve İlmi Artırma Duası

Hz. Ali (r.a.) ve bazı sahabelerin rivayet ettiği güçlü bir duadır.

Arapça:
اللَّهُمَّ انْفَعْنِي بِمَا عَلَّمْتَنِي وَعَلِّمْنِي مَا يَنْفَعُنِي وَزِدْنِي عِلْمًا

Okunuşu:
Allâhümme’nfa‘nî bimâ ‘allemtenî ve ‘allimnî mâ yenfe‘unî ve zidnî ‘ilmâ.

Meali:
“Allah’ım! Bana öğrettiğin ilimle beni faydalandır, bana fayda verecek ilmi öğret ve ilmimi artır.”

Ek bir rivayet (daha geniş hali):
Allâhümme’nfa‘nî bimâ ‘allemtenî ve ‘allimnî mâ yenfe‘unî ve zidnî ‘ilmâ. Elhamdülillâhi ‘alâ külli hâl. Ve e’ûzü billâhi min hâli ehlinnâr.

Bu dua, ezber zorluğu çekenler ve ilim tahsilinde olanlar için özellikle tavsiye edilir. Rivayetlerde, düzenli okunduğunda hafızanın güçlendiği belirtilir.

4. İlim ve Marifet Sahiplerinin Derecesinin Yükseltileceği Ayet

Mücadele Suresi 11. ayet (kısmi, tam Arapça metin):
يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَالَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجَاتٍ ۚ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ

Meali:
“…Allah, içinizden iman edenlerin ve kendilerine ilim verilenlerin derecelerini yükseltir. Allah yaptıklarınızdan haberdardır.”

Bu ayet, ilim sahiplerinin Allah katındaki makamını gösterir. İlim talebesi bu ayeti okuyup dua ederek ilmini artırmayı isteyebilir.

5. Kur’an’da İlimle İlgili Diğer Önemli Ayetler (Dua ve Teşvik İçin Okunabilir)

• Alak Suresi 1-5 (tam Arapça metin):
  اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ ۝ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ ۝ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ ۝ الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ ۝ عَلَّمَ الْإِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ Meali:
  “Yaratan Rabbinin adıyla oku! O, insanı alaktan (asılıp tutunan zigottan) yarattı. Oku! Rabbin sonsuz kerem sahibidir. Kalemle (yazmayı) öğretendir. İnsana bilmediğini öğretendir.” (İlk vahiy – okumayı ve ilmi emreder.)
• Zümer Suresi 9 (tam Arapça metin):
  أَمَّنْ هُوَ قَانِتٌ آنَاءَ اللَّيْلِ سَاجِدًا وَقَائِمًا يَحْذَرُ الْآخِرَةَ وَيَرْجُو رَحْمَةَ رَبِّهِ ۗ قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ ۗ إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُولُو الْأَلْبَابِ Meali:
  “Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu? Ancak akıl sahipleri öğüt alır.” (İlim sahiplerinin üstünlüğü.)
• Bakara Suresi 32 (tam Arapça metin):
  قَالُوا سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَا إِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا ۖ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ Meali:
  “Subhâneke lâ ilme lenâ illâ mâ ‘allemtenâ inneke entel ‘alîmul hakîm.”
  (Meleklerin duası: “Senin bize öğrettiğinden başka bizim ilmimiz yoktur. Şüphesiz Sen her şeyi hakkıyla bilen, her hükmü ve işi hikmetli ve sağlam olan ancak sensin.” – tevazu ve ilim talebi için okunur.)

Hadis-i Şeriflerden İlim Fazileti

• “İlim öğrenmek her Müslüman’a farzdır.” (İbn Mâce)
• “Faydalı ilim bırakmak, sadaka-i câriyedir.” (Müslim)
• “Âlimin uykusu, cahilin ibadetinden hayırlıdır.” (Tirmizî)

Bu duaları namaz sonrası, sabah-akşam zikirlerinde veya ders çalışırken okuyun. Allah ilminizi artsın, faydalı kılsın ve bizi ilim ehli salih kullarından eylesin. Âmin.