Hicrî Takvim Nedir?

Hicrî Takvim Nedir?

Hicrî takvim (İslam takvimi veya Kamerî takvim), Ay’ın Dünya etrafındaki dolanımını esas alan bir zaman ölçüm sistemidir. İslam peygamberi Hz. Muhammed’in (s.a.v.) Mekke’den Medine’ye hicret ettiği yılı başlangıç kabul eder. Bu nedenle “Hicrî” adını alır. Takvim, Hz. Ömer (r.a.) döneminde resmiyet kazanmıştır (Hicretin 17. yılı, miladi 638 civarı). O zamana kadar yıllar önemli olaylarla (Fil senesi, sel senesi gibi) adlandırılırken, hicret olayı takvimin miladı olarak belirlenmiştir.

Hicrî takvimde bir yıl 354 veya 355 gün sürer (12 kameri aydan oluşur). Her ay hilalin (yeni ayın) görülmesiyle başlar ve 29 veya 30 gün çeker.

Hicrî Takvimin Ayları Nelerdir?

Hicrî takvimde aylar sırasıyla şöyledir (bazı kaynaklarda geleneksel anlamlarıyla birlikte):

1. Muharrem — Haram kılınmış, savaşın yasak olduğu ay (haram aylardan biri).
2. Safer — Boş, hâli olmak veya sararmak anlamında.
3. Rebiülevvel — İlk bahar.
4. Rebiülahir — Son bahar.
5. Cemaziyelevvel — İlk kurak/cemâd (soğuk ve kurak anlamı).
6. Cemaziyelahir — Son kurak/cemâd.
7. Recep — Şeref, saygı (haram aylardan biri).
8. Şaban — Aralık, fasıla.
9. Ramazan — Yanmak (günahların yandığı ay).
10. Şevval — Develerin sütünün azalması veya sıcaklık artması.
11. Zilkade — Oturma, durma (hac hazırlığı ayı, haram aylardan biri).
12. Zilhicce — Hac ayı (haram aylardan biri).

Dört haram ay (savaşın yasaklandığı aylar): Muharrem, Recep, Zilkade ve Zilhicce.

Miladî Takvimle Arasındaki Fark Nedir?

Miladî takvim (Gregoryen takvim), Güneş’in Dünya etrafındaki dolanımını esas alır ve bir yıl 365 gün 6 saat (yaklaşık 365.2422 gün) sürer. Başlangıcı Hz. İsa’nın doğum yılı kabul edilir.

Hicrî yıl, Miladî yıldan yaklaşık 10-11 gün daha kısadır. Bu nedenle:

• Hicrî takvim her yıl Miladî takvime göre 10-12 gün geriye kayar.
• Yaklaşık 32-33 yılda bir tam devir yapar (Hicrî aylar mevsimler içinde dolaşır).
• Örneğin Ramazan ayı bir yıl yazın, ertesi yıl kışın denk gelebilir.

Bu fark, ibadetlerin (oruç, hac gibi) mevsimsel olarak değişmesine neden olur ve Kur’ân-ı Kerim’de belirtilen haram ayların korunmasıyla uyumludur.

Hadis-i Şeriflerle Hicrî Takvim ve Zaman Anlayışı

Peygamber Efendimiz (s.a.v.), zamanın ve ayların düzenlenmesini doğrudan etkilemiştir. Bazı ilgili hadisler:

• Ramazan orucunun başlangıcı ve hilal gözlemiyle ilgili:
  “Hilali görünce oruca başlayın, hilali görünce orucu bırakın (bayram edin). Hava kapalı olursa ayı otuza tamamlayın.”
  (Buhârî, Savm 11; Müslim, Siyâm 7-8)
  Bu hadis, Hicrî takvimin hilal (rü’yet) esaslı hesaplanmasının temel dayanağıdır.
• Haram ayların önemi ve nesî (ek ay) uygulamasının kaldırılması:
  Kur’ân’da (Tevbe 36-37) haram ayların korunması emredilir. Peygamber Efendimiz veda haccında nesî uygulamasını kaldırarak takvimi saf hale getirmiştir.
• Hicretin önemi:
  Hicret, İslam’ın yayılması ve devletleşmesinin başlangıcıdır. Peygamber Efendimiz (s.a.v.):
  “Hicret, benim için ve benimle birlikte olanlar için farzdır.” (benzer rivayetler)
  diyerek hicretin manevi değerini vurgular.

Hicrî takvim, Müslümanlar için sadece bir zaman ölçüsü değil; ibadetlerin, bayramların ve önemli olayların (Ramazan, Kurban Bayramı, Aşure günü gibi) düzenlendiği ilahi bir sistemdir. Her yıl yaklaşık 10-11 gün öne çekilmesi, Allah’ın takdiriyle mevsimlerin ve ibadetlerin döngüsünü hatırlatır.