Heykeller ve Putperestlik: Kur’ân-ı Kerîm ve Hadîs-i Şerîflerdeki Yeri

Heykeller ve Putperestlik: Kur’ân-ı Kerîm ve Hadîs-i Şerîflerdeki Yeri

İslam’da putperestlik (şirk), Allah’a ortak koşmak anlamına gelir ve en büyük günahlardan biridir. Putperestlik, tarih boyunca genellikle heykeller (timsâl, sanem, put) vasıtasıyla ortaya çıkmış ve yayılmıştır. Kur’ân-ı Kerîm’de putlar ve heykellerle ilgili âyetler, müşriklerin bâtıl inançlarını eleştirir ve tevhidi (Allah’ın birliğini) vurgular. Hadislerde ise canlı varlıklara ait heykel ve suret yapımı, putperestliğe kapı açabileceği için çok sert ifadelerle yasaklanmıştır.

Kur’ân-ı Kerîm’den İlgili Âyetler

Kur’ân’da putperestlik ve heykellerle ilgili pek çok âyet vardır. İşte bazıları:

• Enbiyâ Suresi, 52-54
  Hz. İbrahim’in kavmine hitabı:
  “Hani babasına ve kavmine demişti ki: ‘Siz neye tapıyorsunuz böyle?’ Dediler ki: ‘Biz birtakım putlara tapıyoruz, onlara tapınmaya da devam edeceğiz.’ Dedi ki: ‘Andolsun, siz ve atalarınız apaçık bir sapıklık içindesiniz.’”
• Enbiyâ Suresi, 57-58
  Hz. İbrahim’in putları kırması:
  “Andolsun Allah’a, sizler arkanızı dönüp gittikten sonra, ben sizin putlarınıza mutlaka bir tuzak kuracağım! Böylece onları paramparça etti; yalnız büyüklerini bıraktı ki, belki ona başvururlar.”
• Ankebût Suresi, 17
  “Siz yalnızca Allah’tan başka birtakım putlara tapıyor ve birtakım yalanlar uyduruyorsunuz. Gerçek şu ki, sizin Allah’tan başka taptıklarınız, size rızık vermeye güç yetiremezler…”
• Ankebût Suresi, 25
  “Siz gerçekten, Allah’ı bırakıp dünya hayatında aranızda bir sevgi-bağı olarak putları (ilahlar) edindiniz. Sonra kıyamet günü, kiminiz kiminizi inkâr edip tanımayacak ve kiminiz kiminize lânet edeceksiniz…”
• Mâide Suresi, 90
  “Ey iman edenler! İçki, kumar, dikili taşlar (putlar/ensâb) ve fal okları şeytan işi birer pisliktir; bunlardan kaçının ki kurtuluşa eresiniz.”
• Necm Suresi, 19-23
  “Lat’ı, Uzzâ’yı, bir de üçüncüleri olan Menât’ı gördünüz mü? … Bunlar sizin ve atalarınızın (kendi istek ve öngörünüze göre) isimlendirdiği isimlerden başkası değildir. Allah, onlarla ilgili hiçbir delil indirmemiştir…”

Bu âyetler, putların cansız nesneler olduğunu, ne fayda ne zarar verebileceğini, sadece insanların uydurduğu isimler olduğunu açıkça bildirir. Putperestlik, dünya menfaati için yapılsa da âhirette hiçbir fayda vermez.

Hadîs-i Şerîflerden İlgili Rivayetler

Peygamber Efendimiz (s.a.v.), putperestlik tehlikesini önlemek için canlı varlıklara ait heykel ve suret yapımını kesin bir dille yasaklamıştır. Bu yasağın temel sebebi, heykellerin zamanla tapınma nesnesine dönüşme riskidir.

• Buhârî ve Müslim’de İbn Mes’ûd’dan (r.a.):
  Resûlullah (s.a.v.) buyurdu:
  “Kıyamet günü insanlar arasında azabı en şiddetli olanlar, suret (heykel ve resim) yapanlardır.”
• Buhârî’de Aişe validemizden (r.a.):
  “Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurdu: ‘Her kim bir canlı sureti (heykel veya resim) yaparsa, Allah ona kıyamet günü ‘Hadi buna can ver bakalım!’ diyecektir. Halbuki o, asla can veremez.’”
• Müslim’de İbn Abbâs’tan (r.a.):
  “Resûlullah (s.a.v.) buyurdu: ‘Suret yapanlara kıyamet günü ‘Yaptıklarınıza can verin!’ denilecek ve azap edileceklerdir.’”
• Buhârî’de başka bir rivayette:
  “Melekler, suret (heykel ve resim) bulunan eve girmezler.”

Bu hadisler, Allah’ın yaratma sıfatına benzemeye çalışma tehlikesini ve putperestliğe yol açma ihtimalini gösterir. Özellikle Nuh kavminde salih kişilerin heykellerinin dikilmesiyle putperestliğin başladığı rivayet edilir.

Sonuç

Heykeller, eğer tapınma amacıyla yapılırsa açık şirktir ve haramdır. Putperestlik, Allah’tan başka varlıklara ilâhlık atfetmektir; bu da kişiyi ebedî azaba sürükler. İslam, sadece Allah’a kulluğu emreder. Kur’ân ve hadisler, putların ve heykellerin tapınma nesnesi olmasının ne kadar büyük bir sapıklık olduğunu net bir şekilde ortaya koyar.

Allah bizi şirkten, putperestlikten ve her türlü bâtıl inançtan korusun. Bizi tevhid üzere sabit kılsın. Âmin.