Eşkıyalık (Yol Kesme) Konusunda Ayet ve Hadislere Göre Hüküm

Eşkıyalık (Yol Kesme) Konusunda Ayet ve Hadislere Göre Hüküm

İslam’da eşkıyalık, yol kesme, gasp, yağma, adam öldürme veya korkutma yoluyla toplumun güvenliğini bozan en ağır suçlardan biridir. Bu fiil, Kur’ân-ı Kerim’de doğrudan belirtilmiş ve Peygamber Efendimiz (s.a.v.) dönemindeki olaylarla bağlantılı olarak hüküm getirilmiştir.

Kur’ân-ı Kerim’deki Açık Hüküm

Allah Teâlâ Maide Suresi’nde şöyle buyurur:

“Allah’a ve Resûlüne karşı savaşanların ve yeryüzünde bozgunculuk (fesad) çıkarmaya çalışanların cezası ancak öldürülmeleri, asılmaları, elleriyle ayaklarının çapraz olarak kesilmesi yahut da bulundukları yerden sürülmeleridir. Bu, onlar için dünyadaki rezilliktir. Âhirette de onlar için büyük bir azap vardır.”
(Maide, 5/33)

Bu ayet, eşkıyalık yapanların fiillerine göre cezaları belirler:

• Adam öldürme + mal alma varsa: Öldürülme + asılma (teşhir için).
• Mal alma + yaralama veya korkutma varsa: Sağ el ve sol ayak çapraz kesilir.
• Sadece korkutma ve tehdit varsa: Sürgün / yerden uzaklaştırma (bazı yorumlarda hapis veya sürgün).
• Sadece adam öldürme varsa: Öldürülme.

Ayetin hemen devamında tövbe kapısı açılır:

“Ancak size güç yetirmeden önce tövbe edenler hariç. Biliniz ki Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.”
(Maide, 5/34)

Yani yakalanmadan önce kendi iradesiyle vazgeçip tövbe eden, teslim olan kişi bu dünyevî cezadan affedilebilir. Bu, Allah’ın rahmetini gösterir.

Peygamber Efendimiz (s.a.v.) Dönemindeki Hadis ve Uygulamalar

Bu ayetin iniş sebebiyle ilgili sahih rivayetlerde, Peygamber Efendimiz (s.a.v.)’in huzuruna gelen bazı kişiler (Ukl veya Ureyne kabilesinden bir grup) develerle süt içmek için gönderilmiş, iyileşince çobanı öldürüp develeri alıp kaçmış, yol kesmiş ve iman ettikten sonra küfre dönmüşlerdir. Bu olay üzerine Maide 33. ayet inmiş ve Peygamber Efendimiz (s.a.v.) onların gözlerini dağlayarak, ellerini ayaklarını keserek ve çölde bırakarak cezalandırmıştır (Buhârî ve Müslim’de Enes b. Mâlik’ten rivayetler).

Başka rivayetlerde Peygamber Efendimiz (s.a.v.), yol kesen, baskın yapan, adam öldürenleri ayetteki cezalara benzer şekilde cezalandırmıştır (Buhârî, Hudûd bölümü; Müslim, Kasâme; Ebû Dâvûd, Hudûd).

Peygamber Efendimiz (s.a.v.) genel olarak toplum güvenliğini bozan fiilleri şiddetle yasaklamış ve şöyle buyurmuştur:

• “Müslüman’ın Müslüman’a kanı, malı ve ırzı haramdır.” (Müslim, Birr ve sıla)

Bu hadis, yol kesme, gasp gibi eylemlerin ne kadar büyük haram olduğunu vurgular.

Genel Hüküm (Ayet ve Hadislere Dayalı)

• Eşkıyalık, Allah ve Resûlüne karşı harp ve yeryüzünde fesad çıkarma olarak nitelendirilir.
• Basit hırsızlıktan (gizli mal alma) çok farklıdır; çünkü cebir, silah ve korku unsuru içerir, toplumu tehdit eder.
• Cezalar caydırıcı ve ağırdır; amaç toplumda emniyet ve huzuru korumaktır.
• Tövbe ve vazgeçme halinde af mümkündür, yakalanmadan önce olursa dünyevî ceza kalkar.
• Âhirette ise büyük azap vardır; bu fiil büyük günahlardandır.

Allah bizleri ve ümmeti böyle fitnelerden korusun, yol kesmekten, gasp etmekten, bozgunculuktan uzak tutsun. Can ve mal emniyeti içinde yaşatalım. Âmin.