Anne Baba Hakkı: Kur’ân ve Sünnet Işığında Bir İkram ve Sorumluluk

Anne Baba Hakkı: Kur’ân ve Sünnet Işığında Bir İkram ve Sorumluluk

İslam’da anne baba hakkı, Allah’ın kullarına en çok vurguladığı haklardan biridir. Yüce Allah, Kur’ân-ı Kerîm’de kendi hakkından hemen sonra anne babaya iyilik etmeyi emreder. Bu, kulluğun en temel göstergelerinden biri olarak kabul edilir. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) de hadislerinde anne babaya yapılan iyiliği en faziletli ameller arasında sayar ve onların rızasını Allah’ın rızasına bağlar.

Kur’ân-ı Kerîm’den Anne Baba ile İlgili Bazı Ayetler

Yüce Rabbimiz birçok âyette anne babaya karşı güzel davranmayı, onlara şefkat göstermeyi ve yaşlandıklarında incitmemeyi emreder:

• İsrâ Suresi 23-24. Ayetler
  Rabbin, kendisinden başkasına ibadet etmemenizi ve ana babaya iyilik etmenizi kesin olarak emretti. Onlardan biri veya her ikisi senin yanında yaşlanırsa, sakın onlara “Öf!” bile deme! Onları azarlama ve ikisine de gönül alıcı güzel söz söyle. Onlara merhamet kanadını indir ve şöyle dua et: “Rabbim! Onlar beni küçükken nasıl şefkatle yetiştirdilerse, Sen de onlara merhamet et.”
• Lokman Suresi 14. Ayet
  Biz insana, ana babasına iyilik etmesini tavsiye ettik. Annesi onu nice sıkıntılarla karnında taşımış, sütten kesilmesi iki yıl içinde olmuştur. “Bana ve ana babana şükret. Dönüş ancak Banadır.”
• Ankebût Suresi 8. Ayet
  Biz insana, ana babasına iyilik etmesini emrettik. Eğer onlar seni hakkında bilgin olmayan bir şeyi Bana ortak koşmaya zorlarlarsa, onlara itaat etme. Dönüşünüz ancak Banadır.
• Nisa Suresi 36. Ayet
  Allah’a ibadet edin ve O’na hiçbir şeyi ortak koşmayın. Ana babaya, akrabaya, yetimlere, yoksullara… iyi davranın.

Bu ayetler, anne babaya karşı sadece maddi yardım değil; söz, davranış ve kalple de en güzel muameleyi emreder. Hatta yaşlılıklarında “öf” kelimesi bile yasaklanmış, bunun yerine dua ve şefkat istenmiştir.

Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) Hadislerinden Anne Baba Hakkı

Hz. Peygamber (s.a.v.), anne babaya iyiliği cennete giden yolların en kestirmelerinden biri olarak nitelendirmiştir:

• Bir adam: “Ya Resûlallah! Allah’ın en çok sevdiği amel hangisidir?” diye sordu.
  Peygamberimiz: “Vaktinde kılınan namazdır” buyurdu.
  “Sonra hangisidir?” dedi.
  “Anne babaya iyilik etmektir” buyurdu.
  (Buhârî ve Müslim)
• “Allah’ın rızası anne babanın rızasındadır, Allah’ın gazabı da anne babanın gazabındadır.”
  (Tirmizî)
• Bir sahâbî annesine çok hizmet ettiğini, sırtında taşıdığını söyleyerek hakkını ödeyip ödemediğini sordu.
  Peygamber Efendimiz: “Hayır, o sancının karşılığını bile ödeyememiştir” buyurdu.
• “Anne babasının yaşlılığına yetişip de cennete giremeyen kimseye yazıklar olsun!”
  (Müslim)
• “Hiçbir çocuk babasının hakkını tam olarak ödeyemez. Ancak babası köle olarak bulunup da onu satın alıp âzat ederse belki ödeyebilir.”
  (Müslim)

Bu hadisler, anne babanın hakkının ne kadar büyük olduğunu ve evladın onları razı etmesinin ne kadar değerli bir amel olduğunu gösterir. Anne hakkı özellikle vurgulanır; bir hadiste “Annendir… Annendir… Annendir… Sonra babandır” buyurulmuştur.

Son Söz

Anne baba, Allah’ın bize emanet ettiği en büyük nimetlerden biridir. Onlara iyilik etmek, sadece bir evlat borcu değil; aynı zamanda Allah’a yakınlaşmanın yoludur. Onların duası makbuldür, rızaları cennet kapısıdır. Unutmayalım ki bugün bizlere bakan yarın çocuklarımıza bakacaktır. “Anne babasına iyilik edene ne mutlu!” (Heysemî)

Rabbim hepimize anne babamıza layık olabilmeyi, onların duasını almayı ve cennetinde bir araya gelmeyi nasip etsin. Âmin.