Kur’ân-ı Kerîm’de Haram Kılınan Durumları Anlatan Âyetlerin Mealleri

Aşağıda haramları ve yasaklanan davranışları anlatan âyetleri, sûre ve âyet numaralarıyla birlikte veriyorum.

Mealler Türkçeye tercüme niteliğindedir; farklı meal çalışmalarında kelime tercihleri değişebilir. Konu çok geniş olduğu için âyetleri bölümler hâlinde sıralıyorum.

1. Şirk Koşmak ve Allah’a Ortak İsnat Etmek

Nisâ Sûresi, 4/48

“Şüphesiz Allah, kendisine ortak koşulmasını bağışlamaz. Bunun dışındaki günahları, dilediği kimse için bağışlar. Allah’a ortak koşan kimse, gerçekten büyük bir günahla iftira etmiş olur.”

İsrâ Sûresi, 17/23

“Rabbin, kendisinden başkasına ibadet etmemenizi, anaya babaya iyi davranmanızı kesin olarak emretti. Eğer onlardan biri ya da her ikisi senin yanında ihtiyarlık çağına ulaşırsa, sakın onlara ‘Öf!’ bile deme; onları azarlama; onlara tatlı ve güzel söz söyle.”

2. Zina ve Zinaya Yaklaşmak

İsrâ Sûresi, 17/32

“Zinaya yaklaşmayın. Çünkü o, hayâsızlıktır ve çok kötü bir yoldur.”

Nûr Sûresi, 24/2

“Zina eden kadın ve zina eden erkekten her birine yüz değnek vurun. Allah’a ve ahiret gününe inanıyorsanız, Allah’ın dinini uygulama konusunda onlara acıyacağınız tutmasın. Müminlerden bir grup da onların cezalandırılmasına şahit olsun.”

3. Haksız Yere Cana Kıymak

İsrâ Sûresi, 17/33

“Haklı bir sebep olmadıkça Allah’ın haram kıldığı cana kıymayın. Kim haksız yere öldürülürse onun velisine yetki vermişizdir. Ancak o da öldürme konusunda aşırı gitmesin. Çünkü ona yardım edilmiştir.”

Mâide Sûresi, 5/32

“Bundan dolayı İsrailoğullarına şunu yazdık: Kim, bir cana veya yeryüzünde bozgunculuk çıkarmaya karşılık olmaksızın bir canı öldürürse, bütün insanları öldürmüş gibi olur. Kim de bir canı kurtarırsa bütün insanları kurtarmış gibi olur. Andolsun, peygamberlerimiz onlara apaçık deliller getirdiler. Ama bundan sonra da onlardan birçoğu yeryüzünde aşırı gitmektedir.”

4. İçki, Kumar ve Fal Okları

Mâide Sûresi, 5/90

“Ey iman edenler! İçki, kumar, dikili taşlar ve fal okları şeytanın işlerinden olan birer pisliktir. Bunlardan uzak durun ki kurtuluşa eresiniz.”

Mâide Sûresi, 5/91

“Şeytan, içki ve kumar yoluyla aranıza düşmanlık ve kin sokmak, sizi Allah’ı anmaktan ve namazdan alıkoymak ister. Artık bunlardan vazgeçtiniz, değil mi?”

5. Faiz Yemek

Bakara Sûresi, 2/275

“Faiz yiyenler, ancak şeytanın çarparak sersemlettiği kimsenin kalktığı gibi kalkarlar. Bu, onların, ‘Alışveriş de faiz gibidir’ demelerinden dolayıdır. Oysa Allah alışverişi helâl, faizi haram kılmıştır. Kime Rabbinden bir öğüt ulaşır da faizden vazgeçerse, geçmişte aldığı kendisine aittir; onun işi Allah’a kalmıştır. Kim yeniden faize dönerse işte onlar ateş ehlidir ve orada sürekli kalacaklardır.”

Bakara Sûresi, 2/278

“Ey iman edenler! Allah’a karşı gelmekten sakının ve gerçekten iman etmiş kimselerseniz faizden geriye kalan alacaklarınızı bırakın.”

Bakara Sûresi, 2/279

“Bunu yapmazsanız Allah ve Resulü tarafından size savaş açıldığını bilin. Tövbe ederseniz ana paranız sizindir. Böylece ne haksızlık etmiş ne de haksızlığa uğramış olursunuz.”

6. Haram Kılınan Yiyecekler

Bakara Sûresi, 2/173

“Allah size ancak leşi, kanı, domuz etini ve Allah’tan başkası adına kesileni haram kılmıştır. Ancak kim mecbur kalırsa, başkasının hakkına saldırmaksızın ve zorunluluk sınırını aşmaksızın bunlardan yiyebilir. Şüphesiz Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.”

Mâide Sûresi, 5/3

“Leş, kan, domuz eti, Allah’tan başkası adına kesilen hayvan, boğulmuş, vurularak öldürülmüş, yüksekten düşmüş, boynuzlanmış ve yırtıcı hayvan tarafından parçalanmış hayvanlar —canı çıkmadan yetişip kestikleriniz hariç—, dikili taşlar üzerinde boğazlanan hayvanlar ve fal oklarıyla kısmet aramanız size haram kılınmıştır. Bunlar yoldan çıkmaktır. Bugün inkâr edenler dininizden ümitlerini kesmişlerdir. Artık onlardan korkmayın, benden korkun. Bugün dininizi sizin için kemale erdirdim, üzerinizdeki nimetimi tamamladım ve din olarak sizin için İslâm’ı seçtim. Kim günaha yönelmeksizin açlık yüzünden çaresiz kalırsa, şüphesiz Allah çok bağışlayan, çok merhamet edendir.”

7. Hırsızlık

Mâide Sûresi, 5/38

“Hırsızlık eden erkek ve hırsızlık eden kadının, yaptıklarına karşılık bir ceza ve Allah’tan caydırıcı bir ibret olmak üzere ellerini kesin. Allah mutlak güç sahibidir, hüküm ve hikmet sahibidir.”

Mâide Sûresi, 5/39

“Kim yaptığı haksızlıktan sonra tövbe eder ve kendini düzeltirse, Allah onun tövbesini kabul eder. Şüphesiz Allah çok bağışlayan, çok merhamet edendir.”

8. Başkasının Malını Haksız Yere Yemek

Bakara Sûresi, 2/188

“Mallarınızı aranızda haksız yollarla yemeyin. İnsanların mallarından bir kısmını bile bile günah işleyerek yemek amacıyla onları yöneticilere veya hâkimlere aktarmayın.”

Nisâ Sûresi, 4/29

“Ey iman edenler! Mallarınızı aranızda haksız yollarla yemeyin. Ancak karşılıklı rızaya dayanan bir ticaret olursa başka. Kendinizi öldürmeyin. Şüphesiz Allah size karşı çok merhametlidir.”

9. Yetim Malı Yemek

Nisâ Sûresi, 4/10

“Yetimlerin mallarını haksız yere yiyenler, karınlarına ancak ateş doldurmuş olurlar. Onlar alevli ateşe gireceklerdir.”

10. Yalan Söylemek ve Yalan Şahitlik

Hac Sûresi, 22/30

“İşte böyle. Kim Allah’ın haramlarına saygı gösterirse, bu, Rabbi katında kendisi için daha hayırlıdır. Size bildirilenler dışında hayvanlar helâl kılınmıştır. Öyleyse putların pisliğinden kaçının ve yalan sözden kaçının.”

Furkân Sûresi, 25/72

“Onlar yalan yere şahitlik etmezler. Boş ve kötü sözlerle karşılaştıklarında vakar içinde geçip giderler.”

11. İftira Atmak

Nûr Sûresi, 24/4

“Namuslu kadınlara zina isnat edip sonra dört şahit getiremeyenlere seksen değnek vurun ve onların şahitliklerini artık hiçbir zaman kabul etmeyin. İşte onlar yoldan çıkmış kimselerdir.”

Nûr Sûresi, 24/23

“Namuslu, kötülüklerden habersiz ve mümin kadınlara zina isnat edenler dünya ve ahirette lanetlenmişlerdir. Onlar için büyük bir azap vardır.”

12. Alay Etmek, Kötü Lakap Takmak ve Gıybet

Hucurât Sûresi, 49/11

“Ey iman edenler! Bir topluluk diğer bir toplulukla alay etmesin; belki alay edilenler kendilerinden daha hayırlıdır. Kadınlar da başka kadınlarla alay etmesin; belki onlar kendilerinden daha hayırlıdır. Birbirinizi ayıplamayın ve birbirinize kötü lakaplar takmayın. İmandan sonra yoldan çıkmışlıkla anılmak ne kötüdür! Kim tövbe etmezse işte onlar zalimlerin kendileridir.”

Hucurât Sûresi, 49/12

“Ey iman edenler! Zannın çoğundan sakının. Çünkü zannın bir kısmı günahtır. Birbirinizin gizli hâllerini araştırmayın ve birbirinizin gıybetini yapmayın. Sizden biri ölü kardeşinin etini yemekten hoşlanır mı? Bundan tiksinirsiniz. Allah’a karşı gelmekten sakının. Şüphesiz Allah tövbeleri çok kabul eden, çok merhamet edendir.”

13. Zulüm ve Haksızlık

Şûrâ Sûresi, 42/42

“Ancak insanlara zulmeden ve yeryüzünde haksız yere taşkınlık yapanlar aleyhine yol vardır. İşte onlar için acıklı bir azap vardır.”

Nahl Sûresi, 16/90

“Şüphesiz Allah adaleti, iyilik yapmayı ve akrabaya yardım etmeyi emreder; hayâsızlığı, kötülüğü ve azgınlığı yasaklar. Düşünüp öğüt alasınız diye size öğüt verir.”

14. Anne Babaya Kötü Davranmak

İsrâ Sûresi, 17/23

“Rabbin, kendisinden başkasına kulluk etmemenizi ve anne babaya iyilik etmenizi hükme bağlamıştır. Onlardan biri veya her ikisi senin yanında yaşlılığa ulaşırsa kendilerine ‘Öf!’ bile deme, onları azarlama ve onlara güzel söz söyle.”

İsrâ Sûresi, 17/24

“Onlara merhamet ederek alçak gönüllülük kanadını indir ve ‘Rabbim! Onlar beni küçükken nasıl yetiştirdilerse sen de onlara merhamet et!’ de.”

15. Ölçü ve Tartıda Hile

Mutaffifîn Sûresi, 83/1

“Ölçü ve tartıda hile yapanların vay hâline!”

Mutaffifîn Sûresi, 83/2

“Onlar insanlardan ölçerek bir şey aldıklarında tam ölçerler.”

Mutaffifîn Sûresi, 83/3

“Fakat kendileri başkalarına ölçüp tartarak bir şey verdiklerinde eksik ölçer ve tartarlar.”

16. İsraf

A‘râf Sûresi, 7/31

“Ey Âdemoğulları! Her mescide gidişinizde güzel elbiselerinizi giyin. Yiyin, için; fakat israf etmeyin. Çünkü Allah israf edenleri sevmez.”

17. Evlenilmesi Haram Olan Kimseler

Nisâ Sûresi, 4/23

“Size anneleriniz, kızlarınız, kız kardeşleriniz, halalarınız, teyzeleriniz, erkek kardeşlerinizin kızları, kız kardeşlerinizin kızları, sizi emziren süt anneleriniz, süt kız kardeşleriniz, eşlerinizin anneleri, kendileriyle birleştiğiniz eşlerinizden olup evlerinizde bulunan üvey kızlarınız —eğer anneleriyle birleşmemişseniz onlarla evlenmenizde bir sakınca yoktur—, öz oğullarınızın eşleri ve iki kız kardeşi aynı anda nikâhınız altında bulundurmak haram kılınmıştır. Ancak geçmişte olanlar başka. Şüphesiz Allah çok bağışlayan, çok merhamet edendir.”

18. Yeryüzünde Bozgunculuk Çıkarmak

A‘râf Sûresi, 7/56

“Yeryüzü düzene konulduktan sonra orada bozgunculuk çıkarmayın. Allah’a korku ve umutla dua edin. Şüphesiz Allah’ın rahmeti iyilik yapanlara yakındır.”

19. Günah ve Düşmanlıkta Yardımlaşmak

Mâide Sûresi, 5/2

“Ey iman edenler! Allah’ın işaretlerine, haram aya, kurbanlık hayvanlara, gerdanlıklarına ve Rablerinin lütfunu ve hoşnutluğunu arayarak Beyt-i Haram’a yönelenlere saygısızlık etmeyin. İhramdan çıktığınızda avlanabilirsiniz. Sizi Mescid-i Haram’dan alıkoydukları için bir topluluğa duyduğunuz kin, sakın sizi haddi aşmaya sevk etmesin. İyilik ve takva konusunda yardımlaşın; günah ve düşmanlık konusunda yardımlaşmayın. Allah’a karşı gelmekten sakının. Şüphesiz Allah’ın cezası çetindir.”

20. Yetimi Ezmek

Duhâ Sûresi, 93/9

“Öyleyse yetimi sakın ezme!”

21. Cimrilik

Âl-i İmrân Sûresi, 3/180

“Allah’ın lütfundan kendilerine verdiği şeylerde cimrilik edenler, bunun kendileri için hayırlı olduğunu sanmasınlar. Aksine bu onlar için kötüdür. Cimrilik ettikleri şey kıyamet günü boyunlarına dolanacaktır. Göklerin ve yerin mirası Allah’ındır. Allah yaptıklarınızdan hakkıyla haberdardır.”

22. Ölçü ve Tartıda Adaletsizlik

Hûd Sûresi, 11/85

“Ey kavmim! Ölçüyü ve tartıyı adaletle tam yapın. İnsanların mallarını eksiltmeyin ve yeryüzünde bozgunculuk yaparak kötülük çıkarmayın.”

23. Genel Haramlar ve Büyük Günahlar

En‘âm Sûresi, 6/151

“De ki: Gelin, Rabbinizin size neleri haram kıldığını okuyayım: O’na hiçbir şeyi ortak koşmayın; anne babaya iyilik edin; yoksulluk korkusuyla çocuklarınızı öldürmeyin. Sizi de onları da biz rızıklandırırız. Kötülüklerin açığına da gizlisine de yaklaşmayın. Allah’ın haram kıldığı canı haksız yere öldürmeyin. İşte Allah bunları size öğüt alıp düşünesiniz diye emretti.”

En‘âm Sûresi, 6/152

“Rüştüne erişinceye kadar yetimin malına, onun yararına olan durum dışında yaklaşmayın. Ölçüyü ve tartıyı adaletle tam yapın. Biz hiç kimseye gücünün yettiğinden fazlasını yüklemeyiz. Söz söylediğiniz zaman, yakınınız hakkında bile olsa adaletli olun. Allah’a verdiğiniz sözü yerine getirin. İşte Allah bunları size öğüt alasınız diye emretti.”

24. Allah’ın Helâl Kıldığını Haram Saymamak

Mâide Sûresi, 5/87

“Ey iman edenler! Allah’ın size helâl kıldığı temiz ve güzel şeyleri haram saymayın ve sınırı aşmayın. Şüphesiz Allah sınırı aşanları sevmez.”

25. Kibirlenmek

Lokmân Sûresi, 31/18

“İnsanlara yüzünü çevirip küçümseme ve yeryüzünde böbürlenerek yürüme. Çünkü Allah kendini beğenip övünen hiç kimseyi sevmez.”

26. Allah’ın Adını Yeminlerde Kötüye Kullanmak

Bakara Sûresi, 2/224

“İyilik yapmanıza, Allah’a karşı gelmekten sakınmanıza ve insanların arasını düzeltmenize engel olacak şekilde Allah’ı yeminlerinize konu etmeyin. Allah hakkıyla işitendir, hakkıyla bilendir.”

Sonuç: Kur’ân’da Haram Kılınan Başlıca Davranışlar

Kur’ân-ı Kerîm’de yasaklanan başlıca davranışlar şunlardır:

• Allah’a şirk koşmak.
• Zina etmek.
• Haksız yere insan öldürmek.
• İçki ve kumar.
• Faiz yemek.
• Hırsızlık yapmak.
• Domuz eti ve diğer haram kılınan yiyecekleri yemek.
• Yetim malını haksız yere yemek.
• Rüşvet ve haksız kazanç elde etmek.
• Yalan söylemek ve yalan şahitlik yapmak.
• İftira atmak.
• Gıybet etmek, alay etmek ve kötü zan beslemek.
• Zulmetmek ve haksızlık yapmak.
• Anne babaya kötü davranmak.
• Ölçü ve tartıda hile yapmak.
• İsraf etmek.
• Akrabalık ve evlilik yasaklarını çiğnemek.
• İnsanların haklarını gasp etmek.
• Kibirlenmek ve bozgunculuk çıkarmak.

Önemli not: Bu liste, Kur’ân’daki bütün haram hükümlerinin eksiksiz dökümü değildir. Bazı yasakların ayrıntıları hadisler ve İslam fıkhı aracılığıyla açıklanır. Ayrıca bir davranışın haram oluşu ile o davranış için belirli bir dünyalık ceza öngörülmesi ayrı meselelerdir.Bu haramları çiğnemenin ahiret cezaları da ayrıdır.

Yukarıdaki metinler anlamı aktarmaya yönelik Türkçe çevirilerdir; belirli bir yayınevinin mealinden kelimesi kelimesine aktarım değildir.Kur’ân’daki bütün yasakları eksiksiz belirlemek için bunlara ek olarak ilgili diğer âyetlerin de taranması gerekir.