Peygamber Efendimizin (sallallahu aleyhi ve sellem) Hapşırınca Ne Söyleneceği Konusunda Hadisleri

Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) hapşırınca (aksırınca) ne söyleneceği konusunda sahih hadislerde açık hükümler vermiştir. Bu konu İslam’ın güzel ahlak ve muaşeret (toplumsal ilişki) kurallarından biridir.

Hapşıran kişi ne demeli?

Hapşıran (aksıran) kişi “Elhamdülillah” (Allah’a hamdolsun) demelidir.
Bazı rivayetlerde “Elhamdülillahi alâ külli hâl” (her hâlde Allah’a hamdolsun) şeklinde de geçer. Bu, aksırmanın bir nimet ve sağlık alameti oluşuna şükürdür.

Arapçası:
الْحَمْدُ لِلَّهِ
(Elhamdülillâh)

Uzun hali:
الْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَى كُلِّ حَالٍ
(Elhamdülillâhi alâ külli hâl)

Hadis:
Ebû Hüreyre radıyallahu anh’den rivayet edildiğine göre, Nebî sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:
“Sizden biriniz aksırdığı zaman: Elhamdülillah desin.”
(Buhârî, Müslim ve diğer kaynaklarda sahih olarak rivayet edilmiştir.)

Hadisin Arapçası (kısmi):
«إِذَا عَطَسَ أَحَدُكُمْ فَلْيَقُلْ: الْحَمْدُ لِلَّهِ»

Hapşırana (aksırana) ne demeli?

Hapşıranın “Elhamdülillah” dediğini duyan Müslüman, ona “Yerhamükellah” (Allah sana rahmet etsin) demelidir.
Bu, “teşmît” denilen sünnettir ve Müslümanların birbirine dua etmesi açısından önemlidir.

Arapçası:
يَرْحَمُكَ اللَّهُ
(Yerhamükellâh)

Hadis:
“Sizden biriniz aksırdığı zaman: Elhamdülillah desin. Kardeşi veya arkadaşı da ona: Yerhamükellah desin.”
(Buhârî, Edeb bölümü ve benzeri sahih kaynaklar)

Başka bir rivayette Peygamber Efendimiz (s.a.v.), iki kişinin hapşırmasına karşılık birine “Yerhamükellah” demiş, diğerine dememiştir. Sebebini sorulunca:
“O kişi Elhamdülillâh dedi, sen ise demedin.” buyurmuştur.
(Buhârî, Edeb, 127; Müslim, Zühd, 53)

Hapşıran, “Yerhamükellah” duyunca ne demeli?

Hapşıran kişi, kendisine “Yerhamükellah” denildiğini duyunca şu şekilde karşılık verebilir:
“Yehdîkumullahu ve yuslihu bâlekum”
(Allah size hidayet versin ve işlerinizi / kalbinizi düzeltsin.)

Arapçası:
يَهْدِيكُمُ اللَّهُ وَيُصْلِحُ بَالَكُمْ
(Yehdîkumullâhu ve yuslihu bâlekum)

Hadis:
“Aksıranda buna karşılık: Yehdîkumullahu ve yuslihu bâlekum desin.”
(Buhârî)

Alternatif olarak bazı rivayetlerde “Yehdînâ ve yehdîkumullâh” (Allah bize ve size hidayet versin) şeklinde de geçer.

Arapçası (alternatif):
يَهْدِينَا وَيَهْدِيكُمُ اللَّهُ
(Yehdînâ ve yehdîkumullâh)

Özetle İslamî adap şöyle işler:

• Hapşıran → الْحَمْدُ لِلَّهِ (Elhamdülillah)
• Yanındaki → يَرْحَمُكَ اللَّهُ (Yerhamükellah)
• Hapşıran tekrar → يَهْدِيكُمُ اللَّهُ وَيُصْلِحُ بَالَكُمْ (Yehdîkumullahu ve yuslihu bâlekum)

Bu sünnet, Müslümanlar arasında sevgi, dua ve muhabbeti artıran güzel bir uygulamadır. “Çok yaşa” gibi ifadeler yerine bu dualar tercih edilir.