Mesih ve Kadir Gecesi

Mesih ve Kadir Gecesi

Kadir Gecesi çoğu zaman sadece Kur’an’ın indirildiği tarihsel bir gece olarak düşünülür. Oysa Muhyiddin İbnü’l-Arabî’ye göre Kadir, bir zaman dilimi değil, ilâhî hakikatin dünyaya temas ettiği tecellî anıdır (Fütûhâtü’l-Mekkiyye, I, 272).

Kur’an şöyle der:

“Şüphesiz Biz onu Kadir gecesinde indirdik.”
(Kadir, 97/1)

İbnü’l-Arabî bu ayetteki “onu” zamirinin yalnızca mushaf hâlindeki Kur’an’a değil, ilahî kelâmın kendisine işaret ettiğini söyler. Yani Kadir Gecesi, kelâmın dünyaya inişidir.

Aynı sûrede geçen şu ayet dikkat çekicidir:

“O gecede melekler ve Ruh iner.”
(Kadir, 97/4)

İbnü’l-Arabî burada “Ruh” kavramını Rûh-u Küllî olarak yorumlar (Fütûhât, II, 327). İşte bu nokta, Mesih ile Kadir arasındaki bağı kurar. Çünkü Kur’an, Hz. Îsâ’yı şöyle tanımlar:

“Mesih Îsâ, Allah’ın kelimesi ve O’ndan bir ruhtur.”
(Nisâ, 4/171)

İbnü’l-Arabî’ye göre Hz. Îsâ, “Kelimetullah”ın, yani “Ol (Kun)” emrinin doğrudan sûrete bürünmüş hâlidir (Fusûsü’l-Hikem, Fasl-ı Îsevî). Bu yönüyle Mesih’in dünyaya gelişi, mahiyet olarak Kadir gecesinde gerçekleşen ilâhî inişle aynıdır. Kur’an sayfaya indiğinde Kadir yaşanmıştır; Mesih dünyaya geldiğinde de hakikat bedene inmiştir.

“Kadir gecesi bin aydan hayırlıdır.”
(Kadir, 97/3)

İbnü’l-Arabî bu ayeti nicelik değil, nitelik üzerinden okur: Uzun zamanlara bedel olan tek bir hakikat anı. Mesih’in kısa dünya hayatına rağmen çağları aşan etkisi, bu ayetin canlı bir karşılığıdır.

Sonuç olarak, İbnü’l-Arabî düşüncesinde Kadir Gecesi ile Mesih arasında tarihsel değil, ontolojik bir bağ vardır. İkisi de ruhun dünyaya inişini, ilâhî kelâmın görünür hâle gelişini temsil eder. Bu yüzden Mesih’in doğuşu, sembolik anlamda bir Kadir hadisesidir.

Belki de asıl soru şudur:
Hakikat her an iniyorken, biz hangi gecedeyiz?

Kaynaklar

İbnü’l-Arabî, el-Fütûhâtü’l-Mekkiyye, Dâr Sâdır.

İbnü’l-Arabî, Fusûsü’l-Hikem, Afîfî neşri.

Kur’ân-ı Kerîm: Kadir 97; Nisâ 4/171; Âl-i İmrân 3/45.

William C. Chittick, The Sufi Path of Knowledge.

Henry Corbin, Creative Imagination in the Sufism of Ibn Arabi.