İslam’da Ruhbanlık Var mı?

İslam’da Ruhbanlık Var mı?

İslam’da ruhbanlık (Hristiyanlık’taki gibi manastır hayatı, evlenmeyi tamamen terk etme, dünyayı bütünüyle bırakıp inzivaya çekilme, helal olan nimetleri kendine haram kılma şeklinde aşırı bir inziva ve riyazet anlayışı) yoktur. İslam, orta yolu, kolaylığı ve toplum içinde din yaşamayı esas alır. Bu konu Kur’an’da açıkça belirtilmiş, hadislerde de vurgulanmıştır.

Kur’an-ı Kerim’den Deliller

En net ve doğrudan delil Hadid Suresi 27. ayettir:

“Sonra onların izleri üzere peygamberlerimizi ard arda gönderdik. Meryem oğlu İsa’yı da onların ardından gönderdik ve ona İncil’i verdik. Ona uyanların kalplerine şefkat ve merhamet koyduk. Allah’ın rızasını kazanmak için uydurdukları ruhbanlığı ise biz onlara farz kılmamıştık. Onlar kendileri bunu ortaya çıkardılar, fakat buna da gereği gibi uymadılar. İçlerinden iman edenlere ecirlerini verdik. Çoğu ise yoldan çıkmışlardır.” (Hadid, 57/27)

Bu ayette açıkça belirtiliyor ki:

• Ruhbanlık Allah tarafından farz kılınmamıştır.
• Hristiyanlar bunu kendi başlarına uydurmuşlardır (bid’at olarak).
• Ama buna bile gereği gibi riayet etmemişlerdir.

Başka ilgili ayetlerde de müslümanlara uyarı vardır:

“Ey iman edenler! Allah’ın size helâl kıldığı temiz ve hoş şeyleri kendinize haram kılmayın ve (Allah’ın koyduğu) sınırları aşmayın. Şüphesiz Allah, aşırı gidenleri sevmez.” (Maide, 5/87)

Bu ayet, helal olan şeyleri (evlilik, dünya nimetleri vs.) dindarlık adına haram kılmayı yasaklar. Ruhbanlığın tipik özelliği budur.

Hadis-i Şeriflerden Deliller

Peygamber Efendimiz (s.a.v.) ruhbanlığı reddeden pek çok hadis buyurmuştur. En bilinen rivayetler şöyledir:

1. “İslam’da ruhbanlık yoktur.”
   (Ahmed b. Hanbel, Müsned, III/82, VI/226; Dârimî, Nikâh 3 – benzer rivayetler) (Not: Bazı hadis alimleri bu tam lafızla gelen rivayetin zayıf olabileceğini, ama mana olarak sahih rivayetlerin bulunduğunu belirtir. Ancak mana İslam alimlerinin çoğunluğu tarafından kabul edilir.)
2. “Her ümmetin bir ruhbanlığı vardır, benim ümmetimin ruhbanlığı ise Allah yolunda cihaddır.”
   (Müsned Ahmed, Mecmau’z-Zevaid, 5/278 – Hz. Enes’ten) Burada inziva yerine toplum içinde cihad (ilim, tebliğ, ahlak, mücadele) İslam’ın “ruhbanlığı” olarak gösterilir.
3. Bir sahabi (Osman bin Maz’un) evliliği terk edip inzivaya çekilmek istediğinde Peygamber Efendimiz (s.a.v.) bunu onaylamamış ve “Benim sünnetimden yüz çeviren benden değildir” buyurarak evliliği, aile hayatını teşvik etmiştir. (Buhari, Nikah; Müslim, Nikah)

Özet ve Sonuç

• İslam’da rahip sınıfı, manastır hayatı, evlenmeyi tamamen terk etme, helalleri haram kılma şeklinde bir ruhbanlık yoktur.
• Kur’an bunu açıkça “uydurma” olarak niteler ve farz kılınmadığını söyler.
• Peygamber Efendimiz (s.a.v.) ümmetini orta yoldan, kolaylıktan ve toplum içinde ibadet etmekten men etmemiştir.
• Zahitlik (dünyaya aşırı bağlanmama), oruç, teheccüd, sadaka gibi nafile ibadetler teşvik edilir; ama bunlar aşırıya kaçmadan, evlilik, ticaret, aile, toplum hayatı içinde yapılır.

İslam’ın güzelliği tam da buradadır: Hem dünya hem ahiret dengesi önemlidir.