Cebrail Aleyhisselam Hakkında Kur’ân-ı Kerîm ve Hadislerden Bilgiler

Cebrail Aleyhisselam Hakkında Kur’ân-ı Kerîm ve Hadislerden Bilgiler

Cebrail Aleyhisselam, İslam inancında dört büyük melekten biri olup, Allah Teâlâ ile peygamberler arasında vahiy elçiliği yapan “güvenilir ruh” (Rûhu’l-Emîn) ve “kutsal ruh” (Rûhu’l-Kudüs) olarak anılır. Allah’ın emirlerini peygamberlere ulaştırmakla görevlidir ve en üstün meleklerden biridir. Kur’ân-ı Kerîm’de doğrudan “Cibrîl” veya “Cebrâil” ismiyle zikredildiği gibi, “Rûh”, “Rûhu’l-Emîn” ve “Rûhu’l-Kudüs” ifadeleriyle de anılır. Hadislerde ise vahiy getiricisi, peygamberlere yardımcı ve dinin esaslarını öğretici olarak geçer.

Kur’ân-ı Kerîm’de Cebrail Aleyhisselam

Kur’ân’da Cebrail Aleyhisselam’ın vahiy getiriciliği, gücü ve peygamberlere desteği vurgulanır. Başlıca ayetler şöyledir:

• Bakara Suresi 97-98:
    “De ki: ‘Kim Cibrîl’e düşman ise, bilsin ki o, Allah’ın izniyle Kur’ân’ı önceki kitapları doğrulayıcı, müminler için hidayet ve müjde olarak senin kalbine indirmiştir. Kim Allah’a, meleklerine, peygamberlerine, Cibrîl’e ve Mîkâil’e düşman ise, şüphesiz Allah da kâfirlerin düşmanıdır.'”
    Bu ayetler, bazı Yahudilerin Cebrail’e düşmanlığını reddeder ve onun Kur’ân’ı Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) kalbine indirdiğini belirtir.
• Şuarî Suresi 193-194:
    “Onu (Kur’ân’ı) Rûhu’l-Emîn (Cebrail) indirdi. Uyarıcılardan olasın diye senin kalbine apaçık Arapça bir dil ile.”
    Cebrail’in güvenilir ruh olarak vahyi indirdiği vurgulanır.
• Nahl Suresi 102:
    “De ki: Onu (Kur’ân’ı) Rûhu’l-Kudüs (Cebrail), iman edenlere sebat vermek ve müslümanlara hidayet ve müjde olmak üzere Rabbin katından hak olarak indirdi.”
    Cebrail’in müminlere destek için vahiy getirdiği belirtilir.
• Bakara Suresi 87 ve Maide Suresi 110:
    Hz. İsa’ya (a.s.) “Rûhu’l-Kudüs” ile destek verildiği ifade edilir; bu da Cebrail’dir.
• Necm Suresi 5-6:
    “Ona (Peygamber’e) şiddetli kuvvetleri olan (Cebrail) öğretti. O, üstün akıl ve kemâl sahibidir.”
    Cebrail’in gücü ve üstünlüğü anlatılır.

Ayrıca Kadir Gecesi’nde meleklerle birlikte indiği (Kadir Suresi), kıyamette saf tutacağı (Nebe’ Suresi) gibi ayetlerde “Rûh” olarak geçer.

Hadis-i Şeriflerde Cebrail Aleyhisselam

Hadislerde Cebrail Aleyhisselam, vahiy meleği olarak sıkça anılır. En meşhur rivayet Hadis-i Cibrîl‘dir (Buhârî ve Müslim’de geçer):

Hz. Ömer (r.a.) anlatır: Bir gün Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) yanında otururken, bembeyaz elbiseli, simsiyah saçlı bir adam geldi. Yolculuk izi yoktu, kimse tanımadı. Dizlerini Peygamber’in dizlerine dayadı ve sordu:

• “İslam nedir?”
    Peygamber (s.a.v.): “Allah’tan başka ilah olmadığına ve Muhammed’in O’nun resulü olduğuna şehadet etmek, namaz kılmak, zekât vermek, Ramazan orucu tutmak, yoluna gücün yeterse hac etmektir.”
• “İman nedir?”
    “Allah’a, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, ahiret gününe, kadere (hayır ve şerriyle) inanmaktır.”
• “İhsan nedir?”
    “Allah’ı görüyormuş gibi ibadet etmendir; sen O’nu görmesen de O seni görür.”
• “Kıyamet ne zaman?”
    “Sorulan, sorandan daha bilgili değil.”
    Alametlerini sorunca: “Cariyenin efendisini doğurması, yalınayak çobanların yüksek binalar yarıştırması.”

Adam gidince Peygamber (s.a.v.): “O Cebrail’di, size dininizi öğretmeye geldi.” buyurdu.

Bu hadis, İslam’ın esaslarını (İslam, iman, ihsan) özetler ve Cebrail’in öğretici rolünü gösterir.

Diğer hadislerde:

• Cebrail’in insan suretinde (çoğu Dıhye el-Kelbî şeklinde) geldiği,
• Peygamber’e (s.a.v.) abdest, namaz gibi ibadetleri öğrettiği,
• Ramazan’da Kur’ân’ı mukabele ettiği (Peygamber’in vefat yılında iki kez),
• Peygamber’e (s.a.v.) destek olduğu rivayet edilir.

Cebrail Aleyhisselam, Allah’ın en güvenilir elçisi olarak vahyin taşıyıcısıdır. Ona iman etmek, meleklerine imanın parçasıdır. Allah’ın rahmeti onun üzerine olsun. Bu bilgilerle Cebrail Aleyhisselam’ın İslam’daki yüce konumunu anlamış oluruz.