Arap Alfabesinin 28 Harfi
Arap alfabesinin 28 harfini düzenli tabloda tutarak, yanına mahreç (çıkış yeri) bilgisini ekliyorum. Mahreçler tecvid ilminde standart olarak 17 mahreç (bazı kaynaklarda 14-16 kabul edilir ama çoğunluk 17’dir) şeklinde gruplanır ve 5 ana bölgeye ayrılır:
- Cevf (Ağız ve boğaz boşluğu) → Med harfleri
- Halk (Boğaz) → 3 mahreç
- Lisan (Dil) → 10 mahreç
- Şefeteyn (Dudaklar) → 2-3 mahreç
- Hayşum (Geniz) → Ğunne için
Tabloya her harfin mahrecini (genel kabul gören çıkış yeri) ekledim. Sıra abjadi sırasıyla aynı.
| Sıra | Harf | Adı (Türkçe) | Yaklaşık Ses | Kalın / İnce | Mahreç (Çıkış Yeri) |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | ا | Elif | a – â – sessiz | Genellikle ince | Cevf (Ağız boşluğu, med harfi) |
| 2 | ب | Be | b | İnce | Dudaklar (Alt dudak üst dudağa değerek) |
| 3 | ت | Te | t | İnce | Dil ucu + üst ön diş dipleri (orta kısmı) |
| 4 | ث | Se | s (peltek) | İnce peltek | Dil ucu + üst diş uçları (peltek) |
| 5 | ج | Cim | c (j gibi) | İnce | Dil ortası + damak ortası |
| 6 | ح | Ha | h (boğazdan) | İnce | Boğaz ortası |
| 7 | خ | Hı | h (kalın hırıltılı) | Kalın | Boğaz üst kısmı (ağza yakın) |
| 8 | د | Dal | d | İnce | Dil ucu + üst ön diş dipleri (ön kısmı) |
| 9 | ذ | Zel | z (peltek) | İnce peltek | Dil ucu + üst diş uçları (peltek) |
| 10 | ر | Ra | r | Değişken | Dil ucu + damak önü (titreşimli) |
| 11 | ز | Ze | z | İnce | Dil ucu + üst diş dipleri (yakın) |
| 12 | س | Sin | s | İnce | Dil ucu + üst diş dipleri (yanları) |
| 13 | ش | Şın | ş | İnce | Dil ortası + damak üstü |
| 14 | ص | Sad | s (kalın) | Kalın | Dil ucu + üst diş dipleri (kalın) |
| 15 | ض | Dad | d (kalın) | Kalın | Dil kenarları + üst azı dişler (kalın) |
| 16 | ط | Tı | t (kalın) | Kalın | Dil ucu + üst diş dipleri (kalın) |
| 17 | ظ | Zı | z (kalın peltek) | Kalın peltek | Dil ucu + üst diş uçları (kalın peltek) |
| 18 | ع | Ayn | ‘ (gırtlak) | İnce | Boğaz ortası (ayn) |
| 19 | غ | Ğayn | ğ (kalın geniz) | Kalın | Boğaz üst kısmı (ağza yakın) |
| 20 | ف | Fe | f | İnce | Üst dişler + alt dudak |
| 21 | ق | Kaf | k (kalın geniz) | Kalın | Dil kökü + yumuşak damak (geniz) |
| 22 | ك | Kef | k | İnce | Dil ortası + damak ortası |
| 23 | ل | Lam | l | Değişken | Dil ucu + üst diş dipleri |
| 24 | م | Mim | m | İnce | Dudaklar (kapalı dudaklar) |
| 25 | ن | Nun | n | İnce | Dil ucu + üst diş dipleri |
| 26 | ه | He | h (hafif) | İnce | Boğaz sonu (göğse yakın) |
| 27 | و | Vav | v – u – o | İnce | Dudaklar (yuvarlak) + Cevf (med) |
| 28 | ي | Ye | y – i – î | İnce | Dil ortası + damak + Cevf (med) |
Ek notlar (ana mahreç grupları özeti):
- Cevf (1 mahreç): ا و ي (med harfleri, uzatma için ağız boşluğu)
- Boğaz (Halk – 3 mahreç):
- En derin (son): ء ه
- Orta: ع ح
- Üst (ağza yakın): غ خ
- Dil (Lisan – 10 mahreç): ق ك ج ش ي ض ل ن ر ط د ت س ص ز ظ ذ ث (en geriden öne doğru sıralı)
- Dudaklar (Şefeteyn – 2-3 mahreç): ف ب م (و dudak + cevf)
- Geniz (Hayşum – 1 mahreç): Ğunne (ن ve م’nin genizden burun sesi)
Bu bilgiler tecvid kitaplarında (İbnü’l-Cezerî, Cessûrî vs.) standart kabul görenlerdir. Mahreçleri doğru bilmek, harfleri birbirinden ayırt etmek ve Kur’an’ı güzel okumak için şarttır.
Arap alfabesinin tam 28 harfini en düzgün, net ve düzenli şekilde aşağıda yeniden yazıyorum.
Arap Alfabesi – 28 Harf (Sağdan sola yazılır)
| Sıra | Harf (bağımsız) | Adı (Türkçe okunuş) | Yaklaşık Türkçe ses | Kalın / İnce durumu |
|---|---|---|---|---|
| 1 | ا | Elif | a – â – veya sessiz | Genellikle ince |
| 2 | ب | Be | b | İnce |
| 3 | ت | Te | t | İnce |
| 4 | ث | Se | s (peltek) | İnce peltek |
| 5 | ج | Cim | c (j gibi) | İnce |
| 6 | ح | Ha | h (boğazdan) | İnce |
| 7 | خ | Hı | h (kalın hırıltılı) | Kalın |
| 8 | د | Dal | d | İnce |
| 9 | ذ | Zel | z (peltek) | İnce peltek |
| 10 | ر | Ra | r | Duruma göre kalın/ince |
| 11 | ز | Ze | z | İnce |
| 12 | س | Sin | s | İnce |
| 13 | ش | Şın | ş | İnce |
| 14 | ص | Sad | s (kalın) | Kalın |
| 15 | ض | Dad | d (kalın) | Kalın |
| 16 | ط | Tı | t (kalın) | Kalın |
| 17 | ظ | Zı | z (kalın peltek) | Kalın peltek |
| 18 | ع | Ayn | ‘ (gırtlak boşluğu) | İnce |
| 19 | غ | Ğayn | ğ (kalın geniz) | Kalın |
| 20 | ف | Fe | f | İnce |
| 21 | ق | Kaf | k (kalın geniz) | Kalın |
| 22 | ك | Kef | k | İnce |
| 23 | ل | Lam | l | Duruma göre kalın/ince |
| 24 | م | Mim | m | İnce |
| 25 | ن | Nun | n | İnce |
| 26 | ه | He | h (hafif) | İnce |
| 27 | و | Vav | v – u – o | İnce |
| 28 | ي | Ye | y – i – î | İnce |
Kalın Harfler (Her zaman kalın okunur – 7 tane)
خ ص ض ط ق ظ غ
(Hı – Sad – Dad – Tı – Kaf – Zı – Ğayn)
Peltek Harfler (Dil ucu diş arasından çıkar – 3 tane)
ث ذ ظ
(Se – Zel – Zı)
- ث ve ذ → ince peltek
- ظ → kalın peltek
Bu liste standart modern Arap alfabesi ve Kur’an harfleridir.