Alçak Sesle Konuşmanın İslam’daki Yeri

Alçak Sesle Konuşmanın İslam’daki Yeri

İslam, müminin konuşma üslubunu da ahlakının bir parçası olarak görür. Yüksek sesle bağırmak kabalık ve çirkinlik olarak nitelendirilirken, alçak sesle, ölçülü ve yumuşak bir tonda konuşmak ise edep, tevazu ve hikmetin göstergesidir. Kur’ân-ı Kerim ve hadis-i şeriflerde bu konu açıkça vurgulanır.

Kur’ân-ı Kerim’den Deliller

Lokman Suresi’nde Hz. Lokman’ın oğluna yaptığı nasihatler arasında en dikkat çekici olanlardan biri ses tonuyla ilgilidir:

“Yürüyüşünde ölçülü ol, sesini alçalt. Çünkü seslerin en çirkini şüphesiz eşeklerin sesidir.”
(Lokman Suresi, 31/19)

Bu ayet, yüksek sesle konuşmanın (bağırmanın) eşek anırmasına benzetilerek ne kadar çirkin olduğunu ifade eder. Alçak sesle konuşmak ise terbiye, kendine güven ve iç huzurunun bir yansımasıdır. Hadislerde de bu ölçü vurgulanır: Ne anlaşılmayacak kadar kısık, ne de rahatsız edecek kadar yüksek ses kullanılmamalı; orta yol tutulmalıdır.

Başka bir ayette dua ve zikir sırasında ses tonu dengesi öğütlenir:

“Namazında sesini çok yükseltme, çok da kısma; ikisinin arasında bir yol tut.”
(İsra Suresi, 17/110)

Bu, genel konuşma adabına da ışık tutar: Aşırıya kaçmadan, dengeli bir ses tonu kullanmak farzdır.

Peygamber Efendimiz (s.a.v.)’in huzurunda yüksek sesle konuşmayı yasaklayan ayet ise şöyledir:

“Ey iman edenler! Seslerinizi Peygamber’in sesinden fazla yükseltmeyin. Birbirinizle yüksek sesle konuştuğunuz gibi onunla da yüksek sesle konuşmayın; yoksa farkına varmadan amelleriniz boşa gider.”
(Hucurât Suresi, 49/2)

Bu ayet indikten sonra sahabe-i kiram, Resulullah (s.a.v.) yanında o kadar alçak sesle konuşmaya başladılar ki, çoğu zaman Efendimiz “İşitemedim, tekrar eder misin?” demek zorunda kalıyordu. Bu durum, alçak sesle konuşmanın saygı ve edep sınırlarını ne kadar genişlettiğini gösterir.

Hadis-i Şeriflerden Işıklar

Peygamber Efendimiz (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:

“Mümin ne kötü sözlüdür, ne çirkin konuşur, ne bağırır, ne de lanet eder.”
(Tirmizî, Birr, 48)

Yine yumuşaklık ve alçak gönüllülük vurgulanır:

“Yumuşak davran. Zira yumuşaklık bir şeyde bulunursa mutlaka onu süsler, bir şeyden çıkarsa onu da çirkinleştirir.”
(Müslim, Birr, 78-79 – benzer rivayetler)

Bağırmak ve yüksek ses, kalpleri uzaklaştırırken; alçak sesle, nazik ve yumuşak konuşmak kalpleri yumuşatır, muhabbeti artırır.

Sonuç

Alçak sesle konuşmak, İslam ahlakının temel taşlarından biridir. Bu, sadece ses tonu meselesi değil; tevazu, saygı, hikmet ve kalpler arasındaki muhabbetin korunması meselesidir. Yüksek sesle konuşan kişi, farkında olmadan kendi edebini zedeler ve karşısındakine saygısızlık etmiş olur. Oysa mümin, Lokman’ın nasihatiyle hareket eder: Sesini alçaltır, ölçüyü korur ve “seslerin en çirkini”nden uzak durur.

Rabbimiz bizleri, Kur’ân ve Sünnet’in bu güzel ahlakıyla donatsın. Amin.