El-Muahhir (الْمُؤَخِّرُ) İsminin Anlamı, Faziletleri ve Zikri
El-Muahhir (الْمُؤَخِّرُ) İsminin Anlamı, Faziletleri ve Zikri
Esmâ-ül Hüsnâ – Allah’ın Güzel İsimleri
El-Muahhir (الْمُؤَخِّرُ), Allah Teâlâ’nın güzel isimlerinden biridir. Geri bırakan, erteleyen, dilediğini hikmeti gereği sonraya bırakan ve her şeyi kendi takdir ettiği vakte göre gerçekleştiren anlamına gelir.
Allah Teâlâ, kullarının işlerini, olayları ve yaratılmışların ecellerini kendi ilmi ve hikmeti doğrultusunda takdir eder. O’nun takdirinde hiçbir şey tesadüf değildir. Bir şeyi geciktirmesi de öne alması da sonsuz ilminin ve hikmetinin gereğidir.
El-Muahhir İsminin Arapçası
الْمُؤَخِّرُ
El-Muahhir, geriye bırakan, geciktiren ve dilediğini belirlediği zamana erteleyen demektir. Allah Teâlâ, her şeyi kuşatan ilmiyle kimin ne zaman, nerede ve nasıl bir takdirle karşılaşacağını bilir.
El-Muahhir İsminin Faziletleri
El-Muahhir ismi, Allah’ın her şeyi belirli bir vakte ve hikmete göre gerçekleştirdiğini hatırlatır.
İlâhî hikmeti ifade eder: Allah’ın geciktirdiği her şey, O’nun ilmi ve takdiri içerisindedir.
Sabırlı olmayı öğretir: Mümin, istediği şey hemen gerçekleşmediğinde Allah’ın takdirine güvenerek sabreder.
Tevekkülü güçlendirir: İnsan, kendi planlarının üzerinde Allah’ın hüküm ve iradesinin bulunduğunu bilir.
Dünya hayatının geçiciliğini hatırlatır: Her şeyin Allah’ın belirlediği bir vakti ve sonu vardır.
El-Muahhir İsminin Kur’ân-ı Kerîm’deki Yeri
El-Muahhir ismi Kur’ân-ı Kerîm’de bu lafızla doğrudan geçmez. Ancak Allah’ın ertelemesi, takdiri ve her şeyin belirlenmiş bir vakte bağlı olması bu ismin anlamıyla bağlantılıdır.
1. A’râf Suresi, 34. Ayet
Arapçası:
وَلِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ فَإِذَا جَاءَ أَجَلُهُمْ لَا يَسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً وَلَا يَسْتَقْدِمُونَ
Türkçe Meali:
Her ümmetin bir eceli vardır. Ecelleri geldiğinde ne bir an geri kalabilirler ne de öne geçebilirler.
2. Münafikûn Suresi, 11. Ayet
Arapçası:
وَلَنْ يُؤَخِّرَ اللَّهُ نَفْسًا إِذَا جَاءَ أَجَلُهَا وَاللَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ
Türkçe Meali:
Allah, eceli geldiğinde hiçbir kimseyi asla ertelemez. Allah yaptıklarınızdan haberdardır.
El-Muahhir İsminin Hadis-i Şeriflerdeki Yeri
Hz. Ali رضي الله عنه tarafından rivayet edildiğine göre Resûlullah (صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ) gece namazına kalktığında, rükûya vardığında, rükûdan kalktığında, secdeye vardığında ve teşehhüdden sonra selam vermeden önce çeşitli dualar okurdu. Bu rivayette El-Mukaddim ve El-Muahhir isimleri de birlikte geçmektedir.
Hadisin Arapçası:
وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ حَنِيفًا وَمَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ، إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ لَا شَرِيكَ لَهُ وَبِذَلِكَ أُمِرْتُ وَأَنَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ، اللَّهُمَّ أَنْتَ الْمَلِكُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ، أَنْتَ رَبِّي وَأَنَا عَبْدُكَ، ظَلَمْتُ نَفْسِي وَاعْتَرَفْتُ بِذَنْبِي، فَاغْفِرْ لِي ذُنُوبِي جَمِيعًا، إِنَّهُ لَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ، وَاهْدِنِي لِأَحْسَنِ الْأَخْلَاقِ، لَا يَهْدِي لِأَحْسَنِهَا إِلَّا أَنْتَ، وَاصْرِفْ عَنِّي سَيِّئَهَا، لَا يَصْرِفُ عَنِّي سَيِّئَهَا إِلَّا أَنْتَ، لَبَّيْكَ وَسَعْدَيْكَ، وَالْخَيْرُ كُلُّهُ فِي يَدَيْكَ، وَالشَّرُّ لَيْسَ إِلَيْكَ، أَنَا بِكَ وَإِلَيْكَ، تَبَارَكْتَ وَتَعَالَيْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ.
وَإِذَا رَكَعَ قَالَ:
اللَّهُمَّ لَكَ رَكَعْتُ، وَبِكَ آمَنْتُ، وَلَكَ أَسْلَمْتُ، خَشَعَ لَكَ سَمْعِي وَبَصَرِي وَمُخِّي وَعَظْمِي وَعَصَبِي.
وَإِذَا رَفَعَ قَالَ:
اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ، مِلْءَ السَّمَوَاتِ وَمِلْءَ الْأَرْضِ، وَمِلْءَ مَا بَيْنَهُمَا، وَمِلْءَ مَا شِئْتَ مِنْ شَيْءٍ بَعْدُ.
وَإِذَا سَجَدَ قَالَ:
اللَّهُمَّ لَكَ سَجَدْتُ، وَبِكَ آمَنْتُ، وَلَكَ أَسْلَمْتُ، سَجَدَ وَجْهِيَ لِلَّذِي خَلَقَهُ وَصَوَّرَهُ، وَشَقَّ سَمْعَهُ وَبَصَرَهُ، تَبَارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِينَ.
ثُمَّ يَكُونُ مِنْ آخِرِ مَا يَقُولُ بَيْنَ التَّشَهُّدِ وَالتَّسْلِيمِ:
اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ وَمَا أَخَّرْتُ، وَمَا أَسْرَرْتُ وَمَا أَعْلَنْتُ، وَمَا أَسْرَفْتُ وَمَا أَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ مِنِّي، أَنْتَ الْمُقَدِّمُ وَأَنْتَ الْمُؤَخِّرُ، لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ.
Türkçe Meali:
Yüzümü, gökleri ve yeri yaratana, hakka yönelmiş olarak çevirdim. Ben Allah’a ortak koşanlardan değilim.
Şüphesiz benim namazım, ibadetlerim, hayatım ve ölümüm, âlemlerin Rabbi olan Allah içindir. O’nun hiçbir ortağı yoktur. Bana böyle emredildi ve ben Müslümanlardanım.
Allah’ım! Sen hükümdarsın. Senden başka ilâh yoktur. Sen benim Rabbimsin, ben de Senin kulunum. Kendime zulmettim ve günahımı itiraf ettim. Bütün günahlarımı bağışla. Çünkü günahları Senden başka bağışlayacak yoktur. Beni güzel ahlâka eriştir. Güzel ahlâka Senden başka eriştirecek yoktur. Kötü ahlâkı benden uzaklaştır. Kötü ahlâkı Senden başka benden uzaklaştıracak yoktur. Emrine amadeyim, Sana icabet ediyorum. Bütün hayırlar Senin elindedir. Şer ise Sana nispet edilmez. Ben Senin yardımınla varım ve Sana yönelirim. Sen mübarek ve yücesin. Senden bağışlanma diler ve Sana tövbe ederim.
Rükûya vardığında şöyle derdi:
Allah’ım! Senin için rükû ettim, Sana iman ettim ve Sana teslim oldum. Kulağım, gözüm, beynim, kemiklerim ve sinirlerim Sana boyun eğdi.
Rükûdan kalktığında şöyle derdi:
Allah’ım! Rabbimiz, hamd Sana mahsustur. Gökleri dolduracak kadar, yeri dolduracak kadar, ikisinin arasını dolduracak kadar ve bundan sonra dilediğin her şeyi dolduracak kadar Sana hamd olsun.
Secdeye vardığında şöyle derdi:
Allah’ım! Senin için secde ettim, Sana iman ettim ve Sana teslim oldum. Yüzüm, onu yaratan, şekillendiren, kulağını ve gözünü açan Allah’a secde etti. Yaratıcıların en güzeli olan Allah ne yücedir!
Daha sonra teşehhüd ile selam arasında okuduğu duaların sonlarından biri de şuydu:
Allah’ım! Önceden yaptığım ve sonradan yapacağım, gizlediğim ve açıkladığım, haddi aştığım ve Senin benden daha iyi bildiğin bütün günahlarımı bağışla. Öne geçiren de Sensin, geriye bırakan da Sensin. Senden başka ilâh yoktur.
Kaynak: Sahih-i Müslim, Salâtü’l-Müsâfirîn, 201 (771).
Bu hadis-i şerifte El-Mukaddim ve El-Muahhir isimleri birlikte zikredilmiştir. Allah Teâlâ’nın dilediğini öne alması ve dilediğini geriye bırakması ifade edilmiştir.
El-Muahhir İsminin Müminlere Öğrettiği Hakikat
El-Muahhir ismi, müminlere Allah’ın takdirine teslim olmayı, sabretmeyi ve aceleci davranmamayı öğretir. İnsan bazen istediği bir şeyin hemen gerçekleşmesini ister. Ancak Allah Teâlâ, kulları için neyin hayırlı olduğunu en iyi bilendir.
Bir şeyin gecikmesi, Allah’ın onu bilmediği veya kulunu unuttuğu anlamına gelmez. Mümin, Allah’ın hikmetine güvenmeli, duasına devam etmeli ve O’nun takdirine razı olmalıdır.
El-Muahhir İsmiyle Dua
اللَّهُمَّ يَا مُؤَخِّرُ، وَفِّقْنَا لِمَا تُحِبُّ وَتَرْضَى، وَارْزُقْنَا الصَّبْرَ وَحُسْنَ التَّوَكُّلِ عَلَيْكَ.
Anlamı:
Allah’ım! Ey dilediğini hikmetiyle sonraya bırakan! Bizi razı olduğun ve sevdiğin işlere muvaffak kıl. Bize sabır ve Sana güzel bir tevekkül nasip et.
Not: Bu dua, El-Muahhir isminin anlamına uygun olarak hazırlanmıştır; hadis değildir.
Sonuç
El-Muahhir, Allah Teâlâ’nın dilediğini geri bırakan, erteleyen ve her şeyi hikmeti gereği belirli bir vakte göre gerçekleştiren olduğunu ifade eder. Bu isim, mümine sabrı, tevekkülü ve Allah’ın takdirine güvenmeyi öğretir. Her şeyin bir vakti vardır ve Allah’ın takdirinde hiçbir eksiklik bulunmaz.