Eş-Şehîd (الشَّهِيدُ) İsminin Anlamı, Faziletleri ve Zikri

Esmâ-ül Hüsnâ – Allah’ın Güzel İsimleri

Eş-Şehîd (الشَّهِيدُ), Allah Teâlâ’nın Esmâ-ül Hüsnâ içerisinde yer alan güzel isimlerinden biridir. Her şeye şahit olan, hiçbir şey kendisinden gizli kalmayan, bütün varlıkların yaptıklarını, söylediklerini ve kalplerinden geçirdiklerini bilen Allah anlamına gelir.

Allah Teâlâ, gizli ve açık olan her şeyi bilir. Yeryüzünde ve gökyüzünde meydana gelen hiçbir olay O’nun bilgisinin dışında değildir. İnsanların yaptıkları bütün ameller, söyledikleri sözler ve işledikleri davranışlar Allah’ın bilgisi ve şahitliği altındadır.

Eş-Şehîd İsminin Arapça Yazılışı

الشَّهِيدُ

Eş-Şehîd: Her şeye şahit olan, hiçbir şey kendisinden gizli kalmayan, bütün varlıkların yaptıklarını bilen ve gören demektir.

Eş-Şehîd İsminin Anlamı

Eş-Şehîd, Allah Teâlâ’nın her şeye hakkıyla şahit olduğunu ifade eder. Allah’ın şahitliği, insanların şahitliği gibi sınırlı değildir. O, geçmişi, şimdiyi ve geleceği bilir. Açıkta yapılanlarla gizlice yapılanlar O’nun katında eşittir.

İnsanların sakladıkları sırlar, kalplerinde taşıdıkları düşünceler, yaptıkları iyilikler ve kötülükler Allah Teâlâ’nın ilminden gizli kalmaz. Hiçbir söz, hiçbir davranış ve hiçbir olay O’nun bilgisi dışında gerçekleşmez.

Eş-Şehîd ismi, Allah’ın kullarının bütün amellerine şahit olduğunu ve kıyamet gününde herkesin yaptıklarının karşılığını göreceğini bildirir.

Kur’ân-ı Kerîm’de Eş-Şehîd İsmi

Allah Teâlâ, Kur’ân-ı Kerîm’de her şeye şahit olduğunu birçok ayette bildirmiştir.

1. Nisâ Suresi, 166. Ayet

شَهِدَ اللّٰهُ اَنَّهُ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَۙ وَالْمَلٰٓئِكَةُ وَاُو۬لُوا الْعِلْمِ قَٓائِمًا بِالْقِسْطِۜ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ الْعَز۪يزُ الْحَك۪يمُ

Meali: Allah, kendisinden başka hiçbir ilâh bulunmadığına şahitlik etmiştir. Melekler ve ilim sahipleri de adaleti ayakta tutarak (buna şahitlik etmişlerdir). O’ndan başka hiçbir ilâh yoktur. O, mutlak güç sahibidir, hüküm ve hikmet sahibidir.

2. Hac Suresi, 17. Ayet

اِنَّ الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا وَالَّذ۪ينَ هَادُوا وَالصَّابِـ۪ٔينَ وَالنَّصَارٰى وَالْمَجُوسَ وَالَّذ۪ينَ اَشْرَكُٓواۙ اِنَّ اللّٰهَ يَفْصِلُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِۜ اِنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ شَه۪يدٌ

Meali: Şüphesiz iman edenler, Yahudiler, Sâbiîler, Hristiyanlar, Mecûsîler ve Allah’a ortak koşanlar var ya, Allah kıyamet günü onların aralarında hükmünü verecektir. Şüphesiz Allah her şeye şahittir.

3. Fussilet Suresi, 53. Ayet

سَنُر۪يهِمْ اٰيَاتِنَا فِي الْاٰفَاقِ وَف۪ٓي اَنْفُسِهِمْ حَتّٰى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ اَنَّهُ الْحَقُّۜ اَوَلَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ اَنَّهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ شَه۪يدٌ

Meali: Varlığımızın delillerini, onlara hem dış dünyada hem de kendi içlerinde göstereceğiz ki Kur’an’ın gerçek olduğu onlara iyice belli olsun. Rabbinin her şeye şahit olması yetmez mi?

4. Mücâdele Suresi, 6. Ayet

يَوْمَ يَبْعَثُهُمُ اللّٰهُ جَم۪يعًا فَيُنَبِّئُهُمْ بِمَا عَمِلُواۜ اَحْصٰيهُ اللّٰهُ وَنَسُوهُۜ وَاللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ شَه۪يدٌ

Meali: Allah’ın onları hep birlikte dirilteceği gün, yaptıklarını kendilerine haber verecektir. Allah onların yaptıklarını sayıp kaydetmiştir, onlar ise unutmuşlardır. Allah her şeye şahittir.

Eş-Şehîd İsminin Faziletleri

Eş-Şehîd ismini bilmek ve bu isim üzerinde tefekkür etmek, Müslümanın Allah’ın her an kendisini gördüğünü ve bütün yaptıklarına şahit olduğunu hatırlamasına vesile olur.

Eş-Şehîd isminin kullara hatırlattığı başlıca hikmetler şunlardır:

• Allah’ın her şeye şahit olduğunu bilmek: İnsan, yaptığı hiçbir davranışın Allah’tan gizli kalmayacağını bilir.
• İhlaslı olmak: İnsanların görmediği zamanlarda da Allah’ın kendisini gördüğünü hatırlayarak samimiyetini korumaya çalışır.
• Günahlardan sakınmak: Gizli veya açık yapılan hiçbir kötülüğün Allah’ın ilminden uzak olmadığını bilir.
• Doğruluk ve adaleti gözetmek: Allah’ın her şeye şahit olduğunu bilen kul, sözlerinde ve davranışlarında dürüst olmaya gayret eder.
• Ahirete hazırlanmak: İnsan, bütün amellerinin Allah’ın huzurunda ortaya çıkarılacağını bilerek hayatını buna göre düzenler.
• Allah’a güvenmek: İnsanların bilmediği, görmediği veya inkâr ettiği durumlarda Allah’ın her şeye şahit olduğunu bilerek O’na sığınır.

Eş-Şehîd İsmiyle İlgili Hadis-i Şerif

Ömer b. Hattâb رضي الله عنه şöyle anlatmıştır:

“Bir gün Resûlullah ﷺ’in yanında bulunduğumuz sırada, elbisesi bembeyaz, saçları simsiyah bir adam çıkageldi. Üzerinde yolculuk belirtisi yoktu ve hiçbirimiz onu tanımıyorduk. Peygamber ﷺ’in yanına oturdu. Dizlerini onun dizlerine dayadı, ellerini de uyluklarının üzerine koydu ve şöyle dedi:

‘Ey Muhammed! Bana İslâm’ı anlat.’

Resûlullah ﷺ şöyle buyurdu:

‘İslâm, Allah’tan başka ilâh olmadığına ve Muhammed’in Allah’ın Resûlü olduğuna şehadet etmen, namazı dosdoğru kılman, zekâtı vermen, Ramazan orucunu tutman ve gücün yeterse Beytullah’ı hac etmendir.’

Adam, ‘Doğru söyledin’ dedi.

Biz onun hem soru sorup hem de verilen cevabı tasdik etmesine şaşırdık.

Sonra, ‘Bana imanı anlat’ dedi.

Resûlullah ﷺ şöyle buyurdu:

‘Allah’a, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, ahiret gününe ve hayır ve şerriyle kadere inanmandır.’

Adam, ‘Doğru söyledin’ dedi.

Sonra, ‘Bana ihsanı anlat’ dedi.

Resûlullah ﷺ şöyle buyurdu:

‘İhsan, Allah’a O’nu görüyormuşsun gibi ibadet etmendir. Her ne kadar sen O’nu görmüyorsan da O seni görüyor.’

Adam, ‘Bana kıyameti anlat’ dedi.

Resûlullah ﷺ şöyle buyurdu:

‘Bu konuda kendisine soru sorulan, sorandan daha bilgili değildir.’

Adam, ‘Öyleyse bana kıyametin alâmetlerini anlat’ dedi.

Resûlullah ﷺ şöyle buyurdu:

‘Câriyenin kendi efendisini doğurması ve yalın ayak, çıplak, yoksul koyun çobanlarının yüksek binalar yapmakta birbirleriyle yarıştıklarını görmendir.’

Sonra adam gitti. Ben bir süre bekledim. Ardından Resûlullah ﷺ bana şöyle buyurdu:

‘Ey Ömer! Soru soran kişinin kim olduğunu biliyor musun?’

Ben, ‘Allah ve Resûlü daha iyi bilir’ dedim.

Resûlullah ﷺ şöyle buyurdu:

‘O, Cebrâil’di. Size dininizi öğretmek için gelmişti.’”

Kaynak: Buhârî, Îmân, 37; Müslim, Îmân, 1.

Bu hadis-i şerif, Eş-Şehîd isminin ifade ettiği hakikati anlamak bakımından önemlidir. Mümin, Allah’ın kendisini her an gördüğünü bilerek ibadetlerinde ve bütün davranışlarında samimi olmalıdır.

Eş-Şehîd İsmiyle Dua

Allah’ım! Ey her şeye şahit olan Eş-Şehîd! Gizli ve açık bütün hâlimizi bilen Sensin. Kalplerimizi ihlasla, dillerimizi doğrulukla, amellerimizi salih işlerle güzelleştir. Bizi gizlide ve açıkta Sana karşı sorumluluğunu bilen kullarından eyle. Hatalarımızı bağışla, bizi razı olduğun yolda sabit kıl. Âmin.

Eş-Şehîd İsminin Özeti

Eş-Şehîd (الشَّهِيدُ), Allah Teâlâ’nın her şeye şahit olduğunu, hiçbir şeyin O’ndan gizli kalmadığını ifade eden güzel ismidir. İnsanların gizledikleri ve açıkladıkları her şeyi bilen Allah, bütün amellere şahittir. Bu ismi bilen mümin, hayatının her anında Allah’ın gözetimi altında olduğunu hatırlayarak doğruluktan, ihlastan ve güzel ahlaktan ayrılmamaya gayret eder.