İblis (Şeytan)’in Cinlerden Olduğu: Ayet ve Hadislerle Açıklama

İblis (Şeytan)’in Cinlerden Olduğu: Ayet ve Hadislerle Açıklama

Kur’ân-ı Kerîm ve sahih hadislerde İblis’in (Şeytan’ın atası ve en büyüğü) cin taifesinden olduğu açıkça belirtilmiştir. İblis, şeytanların başı ve ilk isyankârıdır; cin cinsinden yaratılmıştır ve meleklerden değildir.

1. En Açık ve Doğrudan Ayet: Kehf Suresi 50. Ayet

Kur’ân’da bu konu en net şekilde Kehf Suresi 50. ayette açıklanır:

“Hani biz meleklere: «Âdem’e secde edin» demiştik. İblis’ten başka hepsi secde ettiler. O, cinlerdendi, Rabbinin emrinden dışarı çıktı. Şimdi siz beni bırakıp da onu ve soyunu dostlar mı ediniyorsunuz? Oysa onlar sizin için apaçık bir düşmandır. Onlar, benim yerime (başka) dostlar mı edindiler? Hayır! Zalimlere cehennemden başka bir dost yoktur.”
(Kehf, 18/50 – Diyanet meali)

Bu ayette Allah doğrudan “innehu kâne mine’l-cinni” (o, cinlerdendi) buyurarak İblis’in cin cinsinden olduğunu beyan eder. Secde emri melekleredir, fakat İblis cin olduğu için bu emre uymamış ve isyan etmiştir.

2. İblis’in Ateşten Yaratılışı ve Kibirle İsyânı (A’râf ve Hicr Sûreleri)

İblis’in cinlerden oluşu, yaratılış malzemesinden de anlaşılır. Cinler dumansız ateşten yaratılmıştır (Rahman Suresi 15). İblis de aynı şekilde ateşten yaratıldığını söyler:

“(İblis) dedi ki: Ben ondan (Âdem’den) daha hayırlıyım. Beni ateşten yarattın, onu ise çamurdan yarattın.”
(A’râf, 7/12; ayrıca Hicr, 15/33; Sâd, 38/76)

Bu ifade, İblis’in cin taifesinden olduğunu teyit eder; çünkü Kur’ân’da cinlerin yaratılışı “dumansız ateş” (nâr-ı semûm) olarak geçer.

3. Hadislerde İblis ve Cin İlişkisi

Peygamber Efendimiz (s.a.v.) de İblis’in cinlerden olduğunu ve şeytanların cin taifesinden geldiğini çeşitli hadislerde belirtmiştir:

• Müslim’de geçen meşhur hadis (Şeytanın her insana musallat oluşu):
  “Her birinizle şeytanın (bir) arkadaşı vardır.” Ashab: “Seninle de mi ya Resulallah?” buyurdu: “Benimle de, fakat Allah bana yardım etti de onu Müslüman oldu.” (Müslim, Sıfatu’l-Münâfikîn 67-68; Ahmed b. Hanbel) Burada “şeytan” kelimesi cinlerden olan kötü varlıkları ifade eder. İblis de bu şeytanların başıdır.
• Başka bir rivayette İblis’in soyu ve zürriyeti (çocukları) cinlerden olan şeytanlardır:
  İbn Abbas’tan rivayetle: “İblis’in zürriyeti (soyundan gelenler) şeytanlardır.” (Tefsir kaynaklarında Kehf 50’ye izahen geçer)
• İblis’in cin taifesinden olduğu, sahabe ve tabiîn tefsirlerinde de ittifakla kabul edilmiştir (İbn Kesir, Taberî, Kurtubî tefsirleri).

Sonuç

Kur’ân-ı Kerîm’in açık beyanıyla (özellikle Kehf 50) ve hadis-i şeriflerin ışığında İblis cinlerdendir, meleklerden değildir. Melekler isyan etmez (Tahrim 6, Nahl 49-50), fakat İblis kibir ve haset yüzünden isyan etmiş, cin cinsinin en büyüğü ve şeytanların başı olmuştur. Onun soyundan gelenler de şeytanlardır ve insanlara düşmanlık ederler.

Allah bizleri şeytanın şerrinden, vesvesesinden korusun. Âmin.