Farz Nedir?

Farz Nedir?

Farz, Allah Teâlâ’nın kesin delillerle (âyet veya mütevatir hadis) emrettiği, yapılması zorunlu olan ibadet ve hükümlerdir. Yapılması sevap kazandırır, terk edilmesi büyük günah olur ve farzı inkâr etmek dinden çıkmaya yol açar. En temel farzlar, İslam’ın beş şartı olarak bilinir ve bunlar Kur’ân-ı Kerîm ile Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) hadislerinde açıkça belirtilmiştir.

Kur’ân-ı Kerîm’de Farz Kavramı ve Örnek Ayetler

Kur’ân’da “farz” (farîza) kelimesi doğrudan geçer ve özellikle ibadetlerin zorunlu kılındığı vurgulanır. İşte bazı önemli ayetler:

1. Namazın farz kılınışı
   Nisa Suresi 103. ayet:
   “…Namazı kıldınız mı, gerek ayakta, gerek otururken ve gerek yan yatarak hep Allah’ı anın. Güvene kavuştuğunuzda namazı dosdoğru kılın. Çünkü namaz, müminlere belirli vakitlere bağlı olarak farz kılınmıştır.” (Nisa, 4/103) Bu ayet, namazın vakitli bir farz olduğunu net bir şekilde ifade eder.
2. Orucun farz kılınışı
   Bakara Suresi 183. ayet:
   “Ey iman edenler! Sizden öncekilere farz kılındığı gibi, size de oruç farz kılındı ki, Allah’a karşı gelmekten sakınasınız.” (Bakara, 2/183) Oruç, takvâya ulaştırması için farz kılınmıştır.
3. Zekâtın farz oluşu
   Bakara Suresi 110. ayet:
   “Namazı dosdoğru kılın, zekâtı verin…” (Bakara, 2/110)
   Birçok ayette namaz ile birlikte zekât emredilir ve farz oluşu vurgulanır.
4. Genel bir emir ve farz bağlayıcılığı
   Ahzab Suresi 36. ayet:
   “Allah ve Resûlü bir iş hakkında hüküm verdikleri zaman, artık inanmış bir erkek ve kadına, o işte kendi isteklerine göre seçme hakkı yoktur. Kim Allah’a ve Resûlüne karşı gelirse, apaçık bir sapıklığa düşmüştür.” (Ahzab, 33/36) Bu ayet, Allah ve Resûlü’nün emrettiği her şeyin bağlayıcı olduğunu gösterir; farzlar da bu kapsamdadır.

Hadis-i Şeriflerde Farzlar

Peygamber Efendimiz (s.a.v.), farzları en net şekilde Cibril Hadisi’nde açıklamıştır:

Cibril Hadisi (Buhârî ve Müslim’de rivayet edilir):
Cibril (a.s.) “İslam nedir?” diye sorduğunda Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:
“İslam; Allah’tan başka ilâh olmadığına ve Muhammed’in Allah’ın Resûlü olduğuna şehâdet etmen, namazı dosdoğru kılman, zekâtı vermen, Ramazan orucunu tutman, yoluna güç yetirip imkân bulduğun zaman Kâ’be’yi ziyaret (hac) etmendir.”

Başka bir hadis-i şerifte beş vakit namazın farziyeti şöyle belirtilir:
“Bir gün bir gecede farz olan namazlar beştir.” (Bedevî ile konuşma rivayeti – Buhârî, Müslim)

Yine:
“İslam beş şey üzerine bina edilmiştir: Allah’tan başka ilâh olmadığına ve Muhammed’in Allah’ın Resûlü olduğuna şehadet etmek, namazı kılmak, zekâtı vermek, Ramazan orucunu tutmak ve –gücü yetip yol bulabilenler için– Beytullah’ı hac etmek.” (Buhârî, Müslim)

Sonuç

Farz, Allah’ın emridir; kulun boyun borcudur. İslam’ın temel farzları (beş şart) hem Kur’ân hem de Sünnet ile sabittir. Bunları yerine getirmek, müminin kurtuluş vesilesidir. Farzları öğrenmek, uygulamak ve korumak her Müslüman üzerine farzdır. Allah bizleri farzları yerine getiren ve onlardan ayrılmayan kullarından eylesin. Âmin.