Mihr (Mehir): Kadının Değeri ve Evliliğin Güvencesi

Mihr (Mehir): Kadının Değeri ve Evliliğin Güvencesi

İslam’da mihr (mehir), nikâh akdi sırasında erkeğin kadına vermesi gereken, kadının hakkı olan mal veya maddi değerdir. Bu, kadına değer verme, ekonomik güvence sağlama ve evliliği ciddiye alma anlamı taşır. Kur’ân-ı Kerim ve sahih hadislerde mihrin önemi vurgulanır; mehirsiz nikâhın caiz olmadığı konusunda icma vardır.

Kur’ân-ı Kerim’de Mihr ile İlgili Ayetler

Kur’ân, mihri açıkça farz kılar ve kadının rızası olmadan geri alınamayacağını belirtir.

• Nisâ Suresi 4. Ayet
  “Kadınlara mehirlerini gönül rızası ile (seve seve) verin…”
  Bu ayet, mihrin kadına helal ve gönülden verilmesi gerektiğini emreder.
• Nisâ Suresi 24. Ayet
  “…İffetli yaşamak, zinâ etmemek ve mehirlerini ödemek şartıyla nikâhlamanız size helâldir. Onlardan hangisiyle bir arada bulunup beraberliklerinden yararlanmak istiyorsanız, üzerinizde bir borç olarak belirlenmiş olan mehirlerini ödeyin…”
  Mihrin nikâhın farz bir yükümlülüğü olduğu vurgulanır.
• Bakara Suresi 236-237. Ayetler
  “Kadınları kendilerine temas etmeden ve mehir de belirlemeden boşarsanız üzerinize bir günah yoktur. Ancak onları örfe uygun olarak faydalandırın… Eğer mehir belirlediğiniz halde onlarla birleşmeden boşarsanız, belirlediğiniz mehirin yarısını ödemek size borçtur…”
  Mihrin belirlenmesi ve ödenmesi durumunda kadının hakkı korunur; zifaftan önce boşanmada bile yarısı verilir.
• Bakara Suresi 229. Ayet
  “Kendilerine verdiğiniz (mehirleri) onlardan almanız size helâl değildir…”
  Boşanmada mihrin geri alınamayacağı kesin hüküm getirir.

Bu ayetler, mihrin kadının hakkı olduğunu, evliliğin maddi güvencesi olduğunu ve erkekten cömertçe verilmesini emreder.

Hadis-i Şeriflerde Mihr

Peygamber Efendimiz (s.a.v.), mihrin önemini uygulamaları ve sözleriyle vurgulamış, aşırıya kaçmadan kolaylaştırılmasını tavsiye etmiştir.

• “Nikâhların en hayırlısı, en kolay olanıdır.” (Hadis rivayetlerinden, nikâhı zorlaştırmayan mehir teşvik edilir.)
• Bir sahabe, mehirsiz evlenmek istediğinde Peygamberimiz (s.a.v.) mehir vermesini emretmiş ve “Demirden bir yüzük de olsa bak” buyurarak en az miktarda bile olsa mihrin gerekliliğini göstermiştir. (Buhârî ve Müslim rivayetleri)
• “Kadınlara mehirlerini verin…” emriyle, mihrin kadının hakkı olduğu ve gönülden verilmesi gerektiği belirtilir.
• Bir hadiste, bir kadın mehirsiz evlendirildiğinde Peygamberimiz (s.a.v.) müdahale etmiş ve “Mehir olarak ne verdin?” diye sormuştur. (Çeşitli sahih rivayetler)

Peygamber Efendimiz (s.a.v.), kendi evliliklerinde ve kızları için mehr-i misil (emsal mehir) uygulamış, aşırı yüksek mehirleri ise evliliği zorlaştırdığı için hoş görmemiştir.

Sonuç: Mihrin Hikmeti

Mihr, sadece maddi bir ödeme değil; kadına değer verme, onu koruma ve evliliği Allah’ın rızasına uygun kılma vesilesidir. Kur’ân ve sünnet, mihrin hakkaniyetli, gönülden ve örfe uygun olmasını emreder. Günümüzde de mihr, kadının ekonomik bağımsızlığını destekleyen önemli bir haktır.

Allah’ın emirlerine uyan evlilikler, bereketli ve huzurlu olur. Mihr konusunda cömertlik, takvaya daha yakındır.